Een nieuw arbeidsstatuut, de ‘uber’-werker?

Is het een werknemer? Is het een zelfstandige? Nee, dat is het niet. Het is … onduidelijk! Welke arbeidsrelatie hebben de chauffeurs van Uber en hun collega’s in de deeleconomie? De wereld denkt er overal anders over.

Flexibiliteit is het toverwoord in de huidige arbeidsmarkt. Zowel werkgevers als werknemers willen de nodige soepelheid. De gsm en computer mee op vakantie? Geen probleem, maar wel met wat extra verlof in ruil. Onlangs nog haalde een bedrijf het nieuws met zijn aparte verlofregeling. Iedereen krijgt het wettelijke minimum van 20 verlofdagen. Hoeveel dagen je nog extra opneemt, bepaal je zelf als werknemer. Als het werk maar gedaan is. Werk dat duidelijk gedefinieerd is in aantal opdrachten etc.

Technologie maakt veel mogelijk in deze roep naar flexibiliteit. Ook de deeleconomie is een antwoord hierop. De grote namen kennen we allemaal: Uber, Airbnb,… “Ze schudden het hele arbeidsmarktsysteem door elkaar. We gaan van hiërarchisch gestructureerde samenwerkingen naar teamwerk. Volgens sommige auteurs zullen er hoe langer hoe minder werknemers zijn, maar eerder ondernemers”, zegt Stefan Nerinckx, partner bij het advocatenbureau Fieldfisher en docent Individueel Arbeidsrecht aan de Hogeschool Universiteit Brussel (Odisee/KUL).

Iedereen denkt er anders over

Revolutionair? Misschien, maar vooral goed voor een stevige portie onzekerheid rond het statuut van de werkenden. Neem nu Uber: wie het platform gebruikt als chauffeur, is die werknemer of een zelfstandige van datzelfde platform? Heel wat juristen en rechters beten er al hun tanden op stuk. Hun conclusies zijn echter niet overal hetzelfde.

In de Verenigde Staten daagde een chauffeur Uber voor de rechter met de stelling dat hij een werknemer is en dus ook alle voordelen van een werknemer behoorde te krijgen. “Nee”, reageerde Uber. “Wij zijn enkel een app, een platform waarop we chauffeurs en klanten samenbrengen. Niets meer. Geen taxibedrijf.” De chauffeurs rijden met de eigen wagen, nemen opdrachten al dan niet aan maar hebben geen invloed op de prijszetting,…

De rechter oordeelde echter dat er elementen zijn die wijzen in de richting van werknemersverband en concludeerde dat de chauffeur werknemer is van het platform. Uber ging in beroep. Het is nog wachten op een uitspraak hierrond. Andere chauffeurs in de VS volgden echter het voorbeeld en daagden Uber eveneens voor de rechtbank, in een gezamenlijke aanklacht ('class action'). De rechtbank heeft die gezamenlijke aanklacht geweigerd: de chauffeurs moeten zich individueel partij stellen. Een overwinning voor Uber.

Ondertussen rees in het Verenigd Koninkrijk de vraag of wie voor Uber en consoorten werkt, een ‘worker’ is. “Een ‘worker’ is in het VK een wettelijk statuut. Je kan dit tussen werknemer en zelfstandige in situeren”, verduidelijkt Stefan Nerinckx. Als de Uber-chauffeurs en recentelijk koeriers in het VK als ‘worker’ geklasseerd worden, kan dit dan gekopieerd worden naar België en worden Uber-chauffeurs hier dan werknemers? “Nee, maar het kan wel inspireren.” Laten we nog voor de volledigheid aan toevoegen dat de sociale-zekerheidsautoriteiten in Zwitserland zeer recent hebben beslist - in een specifieke Uber-chauffeur-zaak - dat deze laatste als 'werknemer' moet beschouwd worden volgens de Zwitserse interne wetgeving.

Ook de Europese Unie ziet het belang van de groeiende deeleconomie in. Steeds meer diensten zullen via platformen worden aangeboden. Welke arbeidsrelatie hier echter moet aan gekoppeld worden, dat is voer voor elke lidstaat afzonderlijk.

Bij het Europees Hof ligt er een prejudiciële vraag, waarover een uitspraak in 2017 wordt verwacht: ‘Is Uber een transportfirma of een louter technologiebedrijf?’. Stefan Nerinckx: “Het antwoord hierop zal desgevallend ook invloed kunnen hebben op de arbeidsverhoudingen. In de transportsector is er immers heel wat gereglementeerd. Rond e-commerce bestaat er veel meer contractuele vrijheid. Alleen wat strijdig is met de openbare orde, is verboden. Hoe nauwer de band is tussen Uber en de chauffeurs, hoe meer men vermoedelijk zal neigen naar een klassering van Uber als transportfirma, namelijk de nauwe band met de 'onderliggende activiteit'. En dan is de kans dat de chauffeurs als werknemers worden beschouwd groter.”

De inzet is enorm

Waar staat België?

Kunnen we de Belgische wet hierop loslaten? En wat zegt die dan daarover? Is onze wetgeving in staat uitsluitsel te geven? Helaas, ook in ons land is het onzekerheid troef. 

Het is duidelijk dat het grote probleem nu schuilt in de onzekerheid over het statuut van mensen die in de deeleconomie werken. Zowel werkgevers als werkenden zijn gebaat met meer duidelijkheid want de risico’s zijn voor beide partijen erg groot.

De inzet is enorm. In termen van arbeidsvoorwaarden - denk maar aan arbeidstijd, jaarlijkse vakantie, einde van de arbeidsovereenkomst, aansprakelijkheid van de werknemer,… - maar ook in lonen en (extralegale) voordelen, de rol van de vakbonden, werknemersvertegenwoordiging, sociale zekerheid en belastingen, en de bevoegdheid van de hoven en rechtbanken en de toepasselijke wetgeving.

Publicatiedatum: 02/02/2017 - 07:06
Auteur: Katleen Weytjens

Juridisch

07/11/19 - 06:47 Leren en werken? Wat zeggen de regionale regeerakkoorden24/10/19 - 07:00 Werkzekerheidsclausule: is ontslag nog mogelijk?10/10/19 - 07:10 Voer geen HR-beleid voor externe medewerkers10/10/19 - 07:09 HR en de vrees voor discriminatie03/10/19 - 06:49 Procedure voor sociale verkiezingen te lang?26/09/19 - 07:14 Kies vooral het juiste paritair comité12/09/19 - 06:41 De bedrijfswagen, achillespees van de arbeidsmarkt29/08/19 - 07:33 Loonbeslag, wat doe je ermee?22/08/19 - 06:34 Kan een werknemer afstand doen van zijn rechten?01/08/19 - 07:26 Zijn geschenken een vorm van loon?

Arbeidsmarkt & -beleid

07/11/19 - 07:01 Hoodies bepalen de nieuwe arbeidsmarkt07/11/19 - 06:42 Oudere werkenden: wie zijn ze en waarom werken ze (nog)?17/10/19 - 06:47 Wat zijn de 10 buzzwoorden in cv’s?16/10/19 - 19:30 1 op de 7 werknemers in België is niet-Belg10/10/19 - 06:50 Waar zoeken Belgen naar een job?09/10/19 - 17:05 Mediahuis en DPG Media lanceren nieuwe JOBAT26/09/19 - 07:15 HR Pros … we are the ones!26/09/19 - 06:38 Ontdek de échte bedrijfswaarden19/09/19 - 07:20 Millennials schatten bedrijven niet hoog in19/09/19 - 07:16 Wat doet digitaal met medewerkers?

HRM

13/11/19 - 20:28 Een nieuwe job? Geen interesse!07/11/19 - 06:47 Umicore: hoe kan je stakeholders optimaal betrekken?24/10/19 - 06:39 1 op 4 werknemers kan moeilijk om met stress18/10/19 - 11:13 Emmaüs wordt HR-ambassadeur 201918/10/19 - 07:50 EMMAüS: Gezamenlijke visietekst vormt stevige basis voor maatwerk17/10/19 - 07:15 Werkgevers steeds flexibeler met arbeidstijd17/10/19 - 06:42 Burn-outpreventie bij UZA: Hoe kleurt je dag?03/10/19 - 07:15 Hoe zet je een online leerplatform op?26/09/19 - 06:30 Mogen we nog ongelukkig zijn?19/09/19 - 07:18 Alternatieve mobiliteitsoplossingen nog steeds populair

Leiderschap

08/11/19 - 12:29 Word jij de CSR Professional of the Year 2019?05/09/19 - 06:13 Verbied jij je werknemer te appen in de auto?25/07/19 - 06:58 Hou je millennials aan boord!18/07/19 - 07:16 Diversiteit is geen zegen voor een team13/06/19 - 06:01 VUB-onderzoeker laat robots en mensen beter samenwerken02/05/19 - 08:10 Time = money? Niets van!02/05/19 - 06:58 BOEK: Trots!11/04/19 - 06:45 Mobiliteit: de ene provincie is de andere niet04/04/19 - 07:40 BOEK: Impact in actie04/04/19 - 06:43 Wat houdt jou tegen om duurzaam te ondernemen?

Blog

03/10/19 - 06:45 Hoe leg je de basis voor een ideale werkomgeving voor data scientists?16/05/19 - 08:38 Wat bedrijven kunnen leren van Ajax02/05/19 - 06:24 Jobads en headhunters, maak plaats voor de eigen medewerker!11/04/19 - 06:46 Zijn genderquota dan toch nodig?28/02/19 - 06:54 Succes hebben én gelukkig zijn20/02/19 - 16:29 Ecologie zit ook in werksystemen06/02/19 - 06:36 Roderen op 35 en pieken op 55 jaar20/12/18 - 06:09 De Profit van focus op People20/06/18 - 19:06 Van oorlog om talent naar opportuniteit?13/06/18 - 16:19 6 tips om de thuiswerkplek succesvol te implementeren

Jobhop

07/11/19 - 06:25 Jobhop: Alain Balcaen07/11/19 - 06:24 Jobhop: Mario Coppens07/11/19 - 06:15 Jobhop: Ann D'havé24/10/19 - 06:47 Jobhop: Mieke Vermaete24/10/19 - 06:41 Jobhop: Charlotte Christiaens24/10/19 - 06:20 Jobhop: Sara Hermans16/10/19 - 20:31 Jobhop: Katrien De Pillecyn16/10/19 - 20:25 Jobhop: Olivier Van den Broecke16/10/19 - 20:20 Jobhop: Fabienne Cornelis10/10/19 - 07:36 Jobhop: Jan Bouwen

Events

08/11/19 - 12:02 CSR Professional of the Year 201903/09/19 - 13:44 2030: a Work Space Odyssey met Fons Leroy05/06/19 - 12:31 COME IN Award05/06/19 - 12:05 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen'22/05/19 - 16:13 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen' (gratis)20/03/19 - 10:51 HRPro.be Digital Day05/02/19 - 16:53 HR Gala 201921/01/19 - 00:03 Creatief met talent in tijden van arbeidskrapte08/11/18 - 06:02 CSR Professional of the Year 201824/10/18 - 23:04 HRM Inspiration Day 2018 - WIN GRATIS INKOM!

Dossiers

07/11/19 - 06:37 Human Capital in een tijd van contradicties17/10/19 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk05/09/19 - 06:43 Digitalisering & HR20/03/19 - 22:15 DOSSIER Creatief met talent in tijden van arbeidskrapte07/03/19 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld21/02/19 - 16:26 CSR is een trend, geen hype06/12/18 - 08:32 Dossier Matching & rematching06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?24/05/18 - 07:22 Recruitment analytics14/03/18 - 16:42 De hartslag van arbeidsmarkt 4.0