Van wij vs zij, naar ons

Het Wit-Gele Kruis van Oost-Vlaanderen maakte de afgelopen jaren een forse organisatieomwenteling mee. Een duidelijke behoefte lag aan de basis hiervan: stijgende zorgvraag, krapte op arbeidsmarkt, nood aan korte communicatielijnen, minder versnippering van de taken en de universele zoektocht naar andere organisatievormen…

Wilde het Wit-Gele Kruis de referentie in thuisverpleging blijven dan diende er, in de huidige, volatiel-concurrentiële markt, actie te komen. Op de werkvloer voelden de Oost-Vlaamse verpleegkundigen de nood aan verandering trouwens ook persoonlijk aan. En dat lieten ze blijken ook.

Zelf ook al op dezelfde erwt zittend, pikte de directie de signalen vanuit de werkvloer gretig op en samen zochten ze andere future proof werkvormen. We schreven 2011. Dat zoiets in de zorgsector niet onmogelijk was, bewees het modelvoorbeeld van Buurtzorg Nederland. Dat gaf inspiratie en goesting in verandering aan het toen nog volledig vrouwelijk managementteam.

Het change traject kon beginnen

Het veranderingstraject begon opmerkelijk. Driehonderd medewerkers en belanghebbenden definieerden bij aanvang van het traject in een ‘thinkbijeenkomst’ al meteen de uitdagingen en verwachtingen voor de toekomst. De directie was aanwezig maar participeerde niet aan die brainstorm. Totaalzorg en wendbaarheid werden de missie, zelfsturing en teamwerking bleken een middel om dat doel te bereiken. Dat conform deze uitkomsten vervolgens de openheid werd gecreëerd om samen een weg af te leggen, is de verdienste van het vijfkoppig directieteam.

De krijtlijnen van de zelfsturende teamwerking werden in aanvangsfase op bedrijfsorganisatorisch niveau eerst in 4 aparte werkgroepen uitgewerkt: de mens, cultuur, structuur en systemen. Waarbij ook bijzondere aandacht werd besteed aan de samenhang tussen die thema’s. Nadien werd de detailuitwerking gedaan met de mensen van de werkvloer zelf, de expeditieteams.

1 team = wendbare totaalzorg

Danielle Van Landuyt, Directeur Personeel en Organisatieondersteuning bij het Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen: “Onze 1400 verpleegkundigen wilden afgestemde en gecoördineerde totaalzorg verlenen, dicht bij de patiënt. Dat kan via teams gespecialiseerd in gecoördineerde zorg, ondersteund door teams gespecialiseerd in complexe verpleegtechnische zorg. Hiervoor hebben onze medewerkers aangepaste verantwoordelijkheden en regelruimte nodig. Iets wat tot voor kort duidelijk ontbrak.”

De zorg moet ook alsmaar wendbaarder en wordt complexer. Met de hiërarchische aanpak van weleer kon men onvoldoende inspelen op deze uitdagingen. “In de huidige zelfsturende manier van werken geven we hen nu een kader waarin de doelstellingen, de outcome weliswaar bepaald zijn doch waarbinnen ze zelf beslissingen mogen nemen over hoe ze die doelen kunnen bereiken. Dat kader noem ik het hek van de weide. Dat staat nu veel verder dan voordien. Maar voor alle duidelijkheid: verdwenen is het niet.” Een nieuwe vorm van arbeidsorganisatie was dus niet het doel op zich, maar wel het middel om de sterkte van een team professionals op de werkvloer ten volle te benutten.

De ideale verpleegkundige?

Het Wit-Gele Kruis heeft de verantwoordelijkheid voor het primair proces van A tot Z, van zorgaanvraag, over intake, zorgplanning tot uitvoering van de zorg, opnieuw toegewezen aan de basisverpleegkundigen in de 133 zelfsturende zorgteams. Voordien werden deze taken verknipt en verspreid uitgevoerd door aparte functies. De bundeling betekent niet dat het Wit-Gele Kruis nu ‘ideale’ verpleegkundigen in dienst heeft, wel dat alle noodzakelijke competenties gewaarborgd zijn op niveau van elk team. Of dat daar in ieder geval naar gestreefd wordt.

Hebben de zorgmedewerkers een vraag dan kunnen ze terecht bij 4 teamondersteuningspunten die vanaf nu ook bereikbaar zijn tijdens de uren dat de zorgteams werken (7u-22u, week en weekend). Alleen bij echt fundamentele vragen of zeer persoonlijke kwesties zoals een functioneringsproblematiek wordt de Directie zorg en HR ingeschakeld.

Persoonlijke aandacht

Het is duidelijk dat vorming en individuele coaching van de medewerkers een belangrijke plaats krijgen binnen deze omwenteling naar zelfsturing, maar het is eveneens klaar dat deze werkwijze ook bijzondere weerslag geeft op de centrale diensten zoals HR of IT. Danielle Van Landuyt: “Er komen bijvoorbeeld heel veel vragen op ons af, soms dezelfde uit de verschillende teams, soms ook veel uiteenlopende vragen naar ondersteuning. Elk team heeft recht op onmiddellijke, persoonlijke aandacht en een goede ondersteuning dus moeten wij een nieuw evenwicht zoeken tussen antwoordbereidheid en beheersbaarheid of betaalbaarheid. We moeten leren omgaan met diversiteit en ons hierop organiseren; dit is voor iedereen een fundamentele verandering in denken en doen.”

Boeiende weg, maar moeilijk

Overigens is een dergelijke organisatietransformatie geen rechtlijnige weg. “Belangrijk is om een lange termijnvisie te hebben. Je weet dat je naar de top van de berg moet maar je weet niet goed via welke weg je daar moet geraken. Maar hoe moeilijk ook, mensen vertellen ons dat ze niet naar vroeger terug willen. Dat betekent dat onze visie goed zit.”

Het Wit-Gele Kruis evolueerde bijgevolg van een wij-zij verhaal (hiërarchie tegenover de verpleegkundigen) naar ‘ons’ (zelfsturing, samenwerken, interactie). Inspiratie, voorbeelden en feedback plaveien de weg. ”Het gaat om een fundamentele mindswitch waarbij gradaties van samenwerken, teamwerk en zelfs ondernemerschap de maturiteit van het zelfsturende team, of van het individu, duiden. Danielle Van Landuyt: “Het is voor alle ondersteunende functies een voortdurend aanvoelen van wat het niveau is waar mensen zich goed bij voelen, en waarin ze nog kunnen/willen groeien.”

Ook zelfsturende HR

De HR-dienst heeft zichzelf ondertussen ook omgeturnd tot een zelfsturend team met de HR’er die zelf verantwoordelijk is voor zijn HR-deeltaken.

“Dat kan onder andere omdat een aantal HR-taken zoals werving en opleiding nu gedeeld worden opgenomen door de teams zelf. Samen met de expeditieteams en de werkgroep Mens werd een aangepaste performantiecyclus uitgewerkt waar ik bijzonder trots op ben. Deze zorgt dat het ‘goe-bezig gevoel’ gecheckt en kritisch bevraagd wordt op teamniveau via het stellen van objectieve reflectievragen. Die leiden ook naar duidelijke antwoorden op KPI’s die tijdens een werkbezoek met de directeur zorg worden besproken. Dit vergt een open manier van communiceren, binnen een feedback- en voorbeeldcultuur, zowel van ons naar hen toe maar evengoed van hen naar de directieleden toe. Ik kan je verzekeren: zo horen wij vaak bijzonder waardevolle feedback.”

Het Wit-Gele Kruis vertrok van een wit blad en kwam met vallen en opstaan tot een nieuw soort werkorganisatie. Maar of dat nu wil zeggen dat voortaan iedere dienst dezelfde weg op moet? “Nee, helemaal niet, we zien helemaal geen toegevoegde waarde om bijvoorbeeld een dienst boekhouding op deze manier te organiseren. De aansturing blijft daar ongewijzigd. Zelfsturing is immers geen doel op zich, wel een middel om onze visie op zorg te realiseren.”

Deze arbeidsorganisatie blijft momenteel nog een work-in-progress, met als finaal doel: mensen duurzaam inzetbaar maken. 

Meer weten?

Boek: 'De naakte waarheid over zelfsturing. Een handleiding voor managers', door Katlyn Colman, Mia De Caluwé, Katalien Dendooven en Danielle Van Landuyt. Lannoo Campus, 2015. 

Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen: Van leidinggevende naar teamcoach

Wit-Gele Kruis van Oost-Vlaanderen: Rekrutering? Team beslist!

Iedereen aan zelfleiderschap?

Publicatiedatum: 01/12/2016 - 10:12
Auteur: Mieke De Jaegher

HRM

19/02/21 - 15:19 Optimisten functioneren beter10/12/20 - 07:43 Kwart bedienden krijgt bonus in 202010/12/20 - 07:26 Carglass: 'De beste werkplek waar je ooit zult werken'10/12/20 - 06:04 Ziek op vrijdag? Veel kans dat het opgehoopte frustratie is26/11/20 - 08:59 Aanpassingsvermogen van medewerkers als voornaamste ‘future skill’26/11/20 - 07:13 Carglass verkozen tot HR-ambassadeur 202012/11/20 - 07:08 Wat is de kijk van werkgevers op verloning?12/11/20 - 06:38 Driekwart meer geleidelijke werkhervattingen na ziekte29/10/20 - 08:58 4 op de 10 werknemers hebben meer stress29/10/20 - 08:25 Wat bepaalt het werkgeluk van de HR-professional?

Arbeidsmarkt & -beleid

26/11/20 - 09:00 Discriminatie? Eigen schuld!11/11/20 - 07:10 69% werknemers wil vakbond als medebestuurder van bedrijf29/10/20 - 08:24 Coronacrisis boycot aanwerving jongeren14/10/20 - 22:16 Minder extralegale voordelen maar lagere heffing op loon01/10/20 - 07:38 Arbeidsmarkt staat stil: minder aanwervingen, minder ontslagen17/09/20 - 06:43 Hoe kijkt de werkwereld naar Covid-19?17/09/20 - 06:32 Artificiële intelligentie voorspelt welke jobs jij interessant vindt02/09/20 - 21:52 Studentenjobs herstellen van coronaschok20/08/20 - 07:12 We zijn minder fan van opleidingscheques06/08/20 - 06:44 Minder vacatures, kleinere looneisen? Nee hoor!

Leiderschap

26/02/21 - 12:30 Philippe Weiler (Lidl) verkozen tot CSR Professional of the Year 202019/02/21 - 15:17 Managers lonken naar de buitendeur16/02/21 - 15:59 Finalist CSR Professional of the Year Philippe Weiler16/02/21 - 15:55 Finalist CSR Professional of the Year Winok Oplinus16/02/21 - 15:44 Finalist CSR Professional of the Year Marleen Evenepoel15/02/21 - 10:38 Duurzaam ondernemen, waarom (niet)?10/12/20 - 06:54 Hoge variabele beloning top is zegen en vloek voor winst26/11/20 - 07:23 Corona boost vertrouwen in werknemers01/10/20 - 07:10 Werkgevers en klanten beslissen wanneer er gewerkt wordt24/09/20 - 06:36 Knappe collega's, we moeten ze niet

Juridisch

12/11/20 - 06:49 Sociale verkiezingen: wie stemt online?17/09/20 - 06:19 Ook mantelzorgers kunnen nu thematisch verlof opnemen20/08/20 - 07:23 Tijdelijke of economische werkloosheid: wat zijn de voorwaarden?06/08/20 - 06:54 De consumptiecheque van A tot Z16/07/20 - 06:55 Het corona-tijdskrediet: iets voor jouw medewerkers?15/07/20 - 18:43 Tijdelijke werkloosheid vanaf september: zo ben je mee30/01/20 - 10:30 Onbeperkt verlof geven, mag dat?23/01/20 - 14:49 Zal technologie de HR-wereld veranderen?12/12/19 - 06:58 Moet je altijd een eindejaarspremie betalen?28/11/19 - 06:27 Neem alle vakantiedagen op!

Blog

16/07/20 - 06:53 Naar een kwaliteitslabel voor het thuiskantoor11/06/20 - 06:54 Een inclusieve mentaliteit opbouwen in je team, hoe doe je dat?28/05/20 - 06:39 Waarom inzetten op gelijk loon voor mannen en vrouwen niet genoeg is16/01/20 - 06:32 Waarom op de toppen van je tenen staan, pijn doet05/12/19 - 06:24 Van mentor of coach naar bron van inspiratie en energie03/10/19 - 06:45 Hoe leg je de basis voor een ideale werkomgeving voor data scientists?16/05/19 - 08:38 Wat bedrijven kunnen leren van Ajax02/05/19 - 06:24 Jobads en headhunters, maak plaats voor de eigen medewerker!11/04/19 - 06:46 Zijn genderquota dan toch nodig?28/02/19 - 06:54 Succes hebben én gelukkig zijn

Jobhop

14/10/20 - 21:53 Jobhop: Kurt Van Raemdonck14/10/20 - 21:47 Jobhop: Claudia Baes14/10/20 - 21:42 Jobhop: Dieter Hinnens01/10/20 - 06:42 Ann Cattelain wordt CEO van Federgon30/09/20 - 16:57 Jobhop: Caroline Aelvoet30/09/20 - 16:55 Jobhop: Floriane Thomas30/09/20 - 16:52 Jobhop: Peter Van Ostaeyen16/09/20 - 18:44 Jobhop: Els Debaere16/09/20 - 18:40 Jobhop: Tom Verstraete16/09/20 - 18:31 Jobhop: Stephanie Timmermans

Events

12/04/21 - 14:09 HRPro nationaal congres: Learn - Grow - Win14/03/21 - 18:41 Leiderschap vanuit paardenkracht gedemonstreerd14/03/21 - 18:26 On- & Reboarding: how to's12/01/21 - 11:04 Vooringenomenheid, een sluipend gif26/11/20 - 11:52 PMClub: Geen angst voor angst01/10/20 - 09:40 HR, Leadership and Sustainability17/09/20 - 16:06 CSR Professional of the Year 202009/09/20 - 12:51 In hoeverre heeft Covid-19 de Leider besmet? (PMClub)15/04/20 - 15:19 PMC-webinar: Arbeidsmarkt tijdens en na covid-19-periode05/03/20 - 11:40 HR Gala

Dossiers

09/10/20 - 05:14 HR GETOETST18/06/20 - 07:46 Dossier: Ontslag29/03/20 - 15:31 Learning & Development12/12/19 - 06:45 DOSSIER: Individualiseren07/11/19 - 06:37 Human Capital in een tijd van contradicties17/10/19 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk05/09/19 - 06:43 Digitalisering & HR20/03/19 - 22:15 DOSSIER Creatief met talent in tijden van arbeidskrapte07/03/19 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld21/02/19 - 16:26 CSR is een trend, geen hype