Burn-out, niet voor doetjes

Burn-out, wordt u er ook zo moe van? Het lijkt een modewoord, voor sommigen zelfs een ziekte voor luiaards. Hoe dan ook, we kunnen er niet omheen: nog al te veel werkende mensen geven een poosje verstek omdat het niet meer lukt. Kunnen we beter?

Ja, burn-out komt meer voor dan vroeger, is de visie van Luk Dewulf. Hij schreef samen met Guido Vangronsveld in 2012 het boek ‘Help! Mijn batterijen lopen leeg’. Ondertussen alleen nog verkrijgbaar bij de auteur, maar een nieuw boek staat op stapel in het najaar.

“De druk vanuit de economie stijgt sterk. We moeten steeds meer werk verzetten met steeds minder mensen. Ook de managementstijlen in organisaties veranderen: we hebben minder geduld met mensen. Tel daarenboven nog eens de angstcultuur die er heerst (uit schrik om de job te verliezen steken we nog een tandje bij), en het plaatje is duidelijk. De ideale voedingsbodem voor een burn-out.”

Toppers, geen luiaards

“En nee, burn-out is geen ziekte van luiaards. Integendeel: een burn-out komt vooral voor bij zeer gedreven mensen, met een hoge intrinsieke motivatie. Bij de ‘toppers’ in de organisatie, niet bij wie zich drukt”, geeft Luk Dewulf nog mee.

Kan je dan een burn-out krijgen door té bevlogen te zijn, willen we weten? Nee, maar wel van de condities die die bevlogenheid in de weg staan. “Er is een uitzondering: als de bevlogenheid op het werk een manier is om de leegte in het privéleven op te vullen, loop je wél kans op een burn-out.”

(Geen) energie

Maar eerst toch nog even: wat is een burn-out? “Een burn-out is een energiestoornis die ontstaat in de werkomgeving.” Kan je ook een burn-out krijgen van een relatie? Ja, maar dan noemt men dit relationele problemen. En op school: schoolmoeheid.

Een burn-out is geen depressie. Dat is immers een stemmingsstoornis die zich op alle levensdomeinen uit. Een burn-out die te erg wordt, kan wel uitgroeien tot een depressie.

Hoe herken je een burn-out? Drie kenmerken, geeft Dewulf mee. Ten eerste heb je zeer weinig energie. Je voelt je uitgeput, hebt geen zin voor initiatief meer, neemt geen leiderschap en verantwoordelijkheid meer op,… Ten tweede begin je te twijfelen aan je eigen competenties en lijkt de (werk)toekomst een zwart gat. Tot slot gaan velen over tot onpersoonlijk gedrag: je afsluiten van anderen, cynisch worden, sarcastisch, emotioneel, woedeaanvallen,…

Straf, streng en ok

Hamvraag blijft natuurlijk hoe je een burn-out best aanpakt, of, beter nog, voorkomt. “Hangt af van de dynamiek die er speelt”, schetst Luk Dewulf. Hij kijkt vanuit een talentenbril. Een eerste dynamiek, waaronder je zo’n 40% van de burn-outs kan klasseren, stoelt op drie talenten. Het gaat om hard werkende mensen, bezige bijen die voldoening halen uit veel werken. Een vergadering met oeverloos gepalaver is nutteloos, een dag met weinig resultaten is een slechte dag.

Ten tweede zijn het ‘foutenspeurneuzen’, mensen die heel kritisch zijn, ook tegenover zichzelf. Aangesproken worden op fouten is lastig, maar men leert er wel uit. Wordt men op een fout gewezen, dan is de drang groot om uit te zoeken of men effectief in de fout was.

Ten derde zijn het ook ja-zeggers, die voortdurend ingaan op vragen van anderen en alles doen om die genomen verantwoordelijkheid ook na te komen. 

Is dat ziek?

Onder stress gaan deze drie talenten zich verstrengelen en versterken. Je gaat nog harder werken, nog kritischer zijn, nog moeilijker nee kunnen zeggen. Met als gevolg dat je de controle verliest en het gevoel krijgt geleefd te worden. Kalmer aan doen is geen optie want je hebt voortdurend het gevoel achter te lopen. Je werk is nooit af. Je lichaam begint te protesteren, maar je luistert niet. Tot de hamer klopt…

“Het is zeker zinvol om veel te rusten. Maar van zodra je kan neem je best lichte, ontspannende maar vooral nuttige taken op. In je zetel blijven zitten, brengt geen soelaas. Alleen, de maatschappij verwacht dat je je als een zieke gedraagt en daar hoort je tuinhuis schilderen of de garage opruimen niet bij.”

Vechten (en ten onder gaan)

Een heel ander verhaal is de tweede dynamiek: de relationele of vechtdynamiek. Goed voor zo’n 60 procent van de burn-outs (een deel van de mensen vindt zich in beide dynamieken terug). Hier gaat het om drukbezette, geëngageerde mensen die plots geconfronteerd worden met tegenwerking in de organisatie: geen promotie, geen medewerking, conflict…

“Je begint te piekeren over het waarom, gaat reageren (mail sturen, met de persoon in kwestie praten) maar op een onhandige manier. Gevolg: de situatie verslechtert. Je vormt je een beeld over de andere in je hoofd, hoe die jou niet wil begrijpen. De partner thuis jut je nog wat op (je moet je niet laten doen, je werkt altijd zo hard en nu gunnen ze je dit niet etc.). In je hoofd blijf je gesprekken voeren, bedenken wat je had willen zeggen, wat je nog wil zeggen,… “

De situatie wordt gevaarlijk als je beseft dat je het piekeren niet meer kan stoppen. “Als de persoon waaraan je helemaal niet wil denken, net de persoon is die altijd bij je is: aan tafel, in bed, in bad, op vakantie”, drukt Luk Dewulf het mooi uit. Je kan het niet meer loslaten en je crasht.

Nutteloze strijd

  

Talentenstage

Sommige mensen hebben een hoog risico op een relationele burn-out. “Het gaat om zeer intelligente mensen, die zeer gedreven zijn maar ook niets tegen hun zin willen doen. Ze zijn zeer gevoelig en hebben een groot rechtvaardigheidsgevoel dat niet altijd gedeeld wordt door de organisatie. Met felle botsingen als gevolg. Deze mensen zijn vaak werkloos, hebben een burn-out of depressie. Hun ziekteverlof verlengen ze keer op keer omdat ze niet terug willen naar hun werk.

“Deze mensen willen we nu weer aan de slag krijgen via een talentenstage in een heel andere omgeving. Enkele maanden gaan ze elders aan de slag, zetten er hun talenten in en worden tegelijkertijd intensief gecoacht. Samen met een Vlaamse stad proberen we zo mensen uit het onderwijs met een burn-out in een andere dienst te plaatsen. Of bijvoorbeeld een boekhouder zijn kennis ter beschikking laten stellen van een vzw. Belangrijk is steeds de zingeving, mensen moeten voelen dat ze een verschil maken”, aldus Luk Dewulf. 

Thuiszitten is bij deze mensen niet echt een remedie. Natuurlijk, werken lukt vaak niet meer. Maar van thuis zitten voelt men zich schuldig, wordt men wantrouwig (wat vertellen anderen op het werk over mij) en loopt men tegen de muren op. Thuis zitten is iets wat gedreven mensen helemaal niet willen. De strijd in het hoofd gaat gewoon verder.

Coaching kan een oplossing zijn. Je moet immers stilstaan bij wie je bent, wat je talenten zijn, je toekomstdromen, dát is van belang. En vooral beseffen dat elke seconde dat je in je hoofd dialogen voert, met het conflict bezig bent, nutteloze tijd is. Je moet keuzes maken vanuit jezelf.

Eens dit lukt, is de burn-out onmiddellijk over. “Dit is nog een verschil met een depressie, die kan niet van de ene moment op de andere overgaan. Een burn-out is psychosomatisch. Het lichaam vertoont ziekteverschijnselen omdat men de controle kwijt is. Is die controle er terug, dan verdwijnen de ziekteverschijnselen snel.”

LEES OOK DEEL 2 van dit artikel: 'Op een onbewoond eiland krijg je geen burn-out'.

Publicatiedatum: 19/04/2016 - 20:59
Auteur: Katleen Weytjens

HRM

11/07/19 - 06:45 Ouderschapsverlof: een maand zomervakantie met de kinderen04/07/19 - 06:28 Vrouwen betalen hogere prijs voor hun fouten20/06/19 - 07:15 2019: Talentmanagers en leerexperten zetten in op psychologische thema’s13/06/19 - 09:16 Al gedacht aan een vluchteling als nieuwe medewerker?13/06/19 - 07:24 1 op de 20 arbeidscontracten in 2018 is met ex-werknemer12/06/19 - 18:54 Fysieke klachten kosten werkgever jaarlijks 3159 euro per bediende06/06/19 - 06:49 Kies à la carte voordelen met een cafetariaplan22/05/19 - 16:45 We werken steeds langer16/05/19 - 08:38 Weinig aandacht voor EQ bij sollicitatie16/05/19 - 08:31 Ziekteverzuim onder de loep

Arbeidsmarkt & -beleid

10/07/19 - 18:15 Jobstudenten willen vooral flexibel werk27/06/19 - 08:37 Fons Leroy: “Ja, de publiek-private samenwerking is echt geslaagd”27/06/19 - 08:25 Wat staat er nu op de agenda van Fons Leroy?27/06/19 - 07:59 Loonkloof gedicht bij studentenjobs19/06/19 - 18:48 Generatie Z noemt zichzelf ‘hardst werkende generatie’19/06/19 - 17:08 Zin om jongeren warm te maken voor STEM?05/06/19 - 17:18 Steeds minder schoolverlaters zijn werkzoekend05/06/19 - 16:34 Verborgen matches: welk beroep matcht met eventcoördinator?22/05/19 - 18:16 Vier op tien hebben een zittend werkleven22/05/19 - 17:15 Het wordt steeds makkelijker om over de grens te werken

Leiderschap

18/07/19 - 07:16 Diversiteit is geen zegen voor een team13/06/19 - 06:01 VUB-onderzoeker laat robots en mensen beter samenwerken02/05/19 - 08:10 Time = money? Niets van!02/05/19 - 06:58 BOEK: Trots!11/04/19 - 06:45 Mobiliteit: de ene provincie is de andere niet04/04/19 - 07:40 BOEK: Impact in actie04/04/19 - 06:43 Wat houdt jou tegen om duurzaam te ondernemen?14/03/19 - 06:24 Een nieuwe baas: mag het iets jonger zijn?22/02/19 - 15:44 Ann Claes (JBC) is CSR Professional of the Year 201821/02/19 - 07:06 BOEK: Dive at work

Juridisch

18/07/19 - 07:52 Nu is het genoeg! Tijd voor een tuchtsanctie04/07/19 - 07:16 Wat met de groepsverzekering bij ontslag?27/06/19 - 06:13 Na de deelfiets, de deelauto en de deelstep: nu ook de deelmedewerker?20/06/19 - 07:27 Wees niet te zuinig met verlof!06/06/19 - 06:53 Hoe kan je rsz-bijdragen op ecocheques vermijden?22/05/19 - 18:07 Randstad Werkpocket: sociaal- en arbeidsrecht in je virtuele broekzak09/05/19 - 06:44 Tip: regel huisarbeid en telewerk altijd formeel25/04/19 - 08:45 Hebben ook vaders ontslagbescherming bij verlof voor baby?11/04/19 - 07:20 Kan je na ziekte zomaar je job opnieuw opnemen?28/03/19 - 06:50 Groepsverzekeraar failliet. Wat nu?

Blog

16/05/19 - 08:38 Wat bedrijven kunnen leren van Ajax02/05/19 - 06:24 Jobads en headhunters, maak plaats voor de eigen medewerker!11/04/19 - 06:46 Zijn genderquota dan toch nodig?28/02/19 - 06:54 Succes hebben én gelukkig zijn20/02/19 - 16:29 Ecologie zit ook in werksystemen06/02/19 - 06:36 Roderen op 35 en pieken op 55 jaar20/12/18 - 06:09 De Profit van focus op People20/06/18 - 19:06 Van oorlog om talent naar opportuniteit?13/06/18 - 16:19 6 tips om de thuiswerkplek succesvol te implementeren02/05/18 - 07:20 Stapvoets is de snelste weg naar een betere mobiliteit

Jobhop

18/07/19 - 09:52 Jobhop: Joachim Decock18/07/19 - 07:01 Jobhop: Kathelijne Verboomen18/07/19 - 06:43 Jobhop: Jo Forceville11/07/19 - 07:36 Jobhop: Dirk Stienaers11/07/19 - 06:42 Jobhop: Veronique Pirijns10/07/19 - 17:11 Jobhop: Henri Batra03/07/19 - 19:10 Jobhop: Thomas Pollet03/07/19 - 19:06 Jobhop: Katrien Smolders03/07/19 - 19:00 Jobhop: Vincent De Meerleer27/06/19 - 10:27 Jobhop: Liesbeth Vuylsteke

Events

05/06/19 - 12:31 COME IN Award05/06/19 - 12:05 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen'22/05/19 - 16:13 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen' (gratis)23/04/19 - 21:58 HR innov & tech Day16/04/19 - 21:03 Congres HR in de Zorg 201920/03/19 - 10:51 HRPro.be Digital Day05/02/19 - 16:53 HR Gala 201921/01/19 - 00:03 Creatief met talent in tijden van arbeidskrapte08/11/18 - 06:02 CSR Professional of the Year 201824/10/18 - 23:04 HRM Inspiration Day 2018 - WIN GRATIS INKOM!

Dossiers

20/03/19 - 22:15 DOSSIER Creatief met talent in tijden van arbeidskrapte07/03/19 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld21/02/19 - 16:26 CSR is een trend, geen hype12/02/19 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk06/12/18 - 08:32 Dossier Matching & rematching06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?24/05/18 - 07:22 Recruitment analytics14/03/18 - 16:42 De hartslag van arbeidsmarkt 4.006/11/17 - 16:36 De toekomst in beweging15/06/17 - 09:47 Re-integratie = kansen benutten