Burn-out, niet voor doetjes

Burn-out, wordt u er ook zo moe van? Het lijkt een modewoord, voor sommigen zelfs een ziekte voor luiaards. Hoe dan ook, we kunnen er niet omheen: nog al te veel werkende mensen geven een poosje verstek omdat het niet meer lukt. Kunnen we beter?

Ja, burn-out komt meer voor dan vroeger, is de visie van Luk Dewulf. Hij schreef samen met Guido Vangronsveld in 2012 het boek ‘Help! Mijn batterijen lopen leeg’. Ondertussen alleen nog verkrijgbaar bij de auteur, maar een nieuw boek staat op stapel in het najaar.

“De druk vanuit de economie stijgt sterk. We moeten steeds meer werk verzetten met steeds minder mensen. Ook de managementstijlen in organisaties veranderen: we hebben minder geduld met mensen. Tel daarenboven nog eens de angstcultuur die er heerst (uit schrik om de job te verliezen steken we nog een tandje bij), en het plaatje is duidelijk. De ideale voedingsbodem voor een burn-out.”

Toppers, geen luiaards

“En nee, burn-out is geen ziekte van luiaards. Integendeel: een burn-out komt vooral voor bij zeer gedreven mensen, met een hoge intrinsieke motivatie. Bij de ‘toppers’ in de organisatie, niet bij wie zich drukt”, geeft Luk Dewulf nog mee.

Kan je dan een burn-out krijgen door té bevlogen te zijn, willen we weten? Nee, maar wel van de condities die die bevlogenheid in de weg staan. “Er is een uitzondering: als de bevlogenheid op het werk een manier is om de leegte in het privéleven op te vullen, loop je wél kans op een burn-out.”

(Geen) energie

Maar eerst toch nog even: wat is een burn-out? “Een burn-out is een energiestoornis die ontstaat in de werkomgeving.” Kan je ook een burn-out krijgen van een relatie? Ja, maar dan noemt men dit relationele problemen. En op school: schoolmoeheid.

Een burn-out is geen depressie. Dat is immers een stemmingsstoornis die zich op alle levensdomeinen uit. Een burn-out die te erg wordt, kan wel uitgroeien tot een depressie.

Hoe herken je een burn-out? Drie kenmerken, geeft Dewulf mee. Ten eerste heb je zeer weinig energie. Je voelt je uitgeput, hebt geen zin voor initiatief meer, neemt geen leiderschap en verantwoordelijkheid meer op,… Ten tweede begin je te twijfelen aan je eigen competenties en lijkt de (werk)toekomst een zwart gat. Tot slot gaan velen over tot onpersoonlijk gedrag: je afsluiten van anderen, cynisch worden, sarcastisch, emotioneel, woedeaanvallen,…

Straf, streng en ok

Hamvraag blijft natuurlijk hoe je een burn-out best aanpakt, of, beter nog, voorkomt. “Hangt af van de dynamiek die er speelt”, schetst Luk Dewulf. Hij kijkt vanuit een talentenbril. Een eerste dynamiek, waaronder je zo’n 40% van de burn-outs kan klasseren, stoelt op drie talenten. Het gaat om hard werkende mensen, bezige bijen die voldoening halen uit veel werken. Een vergadering met oeverloos gepalaver is nutteloos, een dag met weinig resultaten is een slechte dag.

Ten tweede zijn het ‘foutenspeurneuzen’, mensen die heel kritisch zijn, ook tegenover zichzelf. Aangesproken worden op fouten is lastig, maar men leert er wel uit. Wordt men op een fout gewezen, dan is de drang groot om uit te zoeken of men effectief in de fout was.

Ten derde zijn het ook ja-zeggers, die voortdurend ingaan op vragen van anderen en alles doen om die genomen verantwoordelijkheid ook na te komen. 

Is dat ziek?

Onder stress gaan deze drie talenten zich verstrengelen en versterken. Je gaat nog harder werken, nog kritischer zijn, nog moeilijker nee kunnen zeggen. Met als gevolg dat je de controle verliest en het gevoel krijgt geleefd te worden. Kalmer aan doen is geen optie want je hebt voortdurend het gevoel achter te lopen. Je werk is nooit af. Je lichaam begint te protesteren, maar je luistert niet. Tot de hamer klopt…

“Het is zeker zinvol om veel te rusten. Maar van zodra je kan neem je best lichte, ontspannende maar vooral nuttige taken op. In je zetel blijven zitten, brengt geen soelaas. Alleen, de maatschappij verwacht dat je je als een zieke gedraagt en daar hoort je tuinhuis schilderen of de garage opruimen niet bij.”

Vechten (en ten onder gaan)

Een heel ander verhaal is de tweede dynamiek: de relationele of vechtdynamiek. Goed voor zo’n 60 procent van de burn-outs (een deel van de mensen vindt zich in beide dynamieken terug). Hier gaat het om drukbezette, geëngageerde mensen die plots geconfronteerd worden met tegenwerking in de organisatie: geen promotie, geen medewerking, conflict…

“Je begint te piekeren over het waarom, gaat reageren (mail sturen, met de persoon in kwestie praten) maar op een onhandige manier. Gevolg: de situatie verslechtert. Je vormt je een beeld over de andere in je hoofd, hoe die jou niet wil begrijpen. De partner thuis jut je nog wat op (je moet je niet laten doen, je werkt altijd zo hard en nu gunnen ze je dit niet etc.). In je hoofd blijf je gesprekken voeren, bedenken wat je had willen zeggen, wat je nog wil zeggen,… “

De situatie wordt gevaarlijk als je beseft dat je het piekeren niet meer kan stoppen. “Als de persoon waaraan je helemaal niet wil denken, net de persoon is die altijd bij je is: aan tafel, in bed, in bad, op vakantie”, drukt Luk Dewulf het mooi uit. Je kan het niet meer loslaten en je crasht.

Nutteloze strijd

  

Talentenstage

Sommige mensen hebben een hoog risico op een relationele burn-out. “Het gaat om zeer intelligente mensen, die zeer gedreven zijn maar ook niets tegen hun zin willen doen. Ze zijn zeer gevoelig en hebben een groot rechtvaardigheidsgevoel dat niet altijd gedeeld wordt door de organisatie. Met felle botsingen als gevolg. Deze mensen zijn vaak werkloos, hebben een burn-out of depressie. Hun ziekteverlof verlengen ze keer op keer omdat ze niet terug willen naar hun werk.

“Deze mensen willen we nu weer aan de slag krijgen via een talentenstage in een heel andere omgeving. Enkele maanden gaan ze elders aan de slag, zetten er hun talenten in en worden tegelijkertijd intensief gecoacht. Samen met een Vlaamse stad proberen we zo mensen uit het onderwijs met een burn-out in een andere dienst te plaatsen. Of bijvoorbeeld een boekhouder zijn kennis ter beschikking laten stellen van een vzw. Belangrijk is steeds de zingeving, mensen moeten voelen dat ze een verschil maken”, aldus Luk Dewulf. 

Thuiszitten is bij deze mensen niet echt een remedie. Natuurlijk, werken lukt vaak niet meer. Maar van thuis zitten voelt men zich schuldig, wordt men wantrouwig (wat vertellen anderen op het werk over mij) en loopt men tegen de muren op. Thuis zitten is iets wat gedreven mensen helemaal niet willen. De strijd in het hoofd gaat gewoon verder.

Coaching kan een oplossing zijn. Je moet immers stilstaan bij wie je bent, wat je talenten zijn, je toekomstdromen, dát is van belang. En vooral beseffen dat elke seconde dat je in je hoofd dialogen voert, met het conflict bezig bent, nutteloze tijd is. Je moet keuzes maken vanuit jezelf.

Eens dit lukt, is de burn-out onmiddellijk over. “Dit is nog een verschil met een depressie, die kan niet van de ene moment op de andere overgaan. Een burn-out is psychosomatisch. Het lichaam vertoont ziekteverschijnselen omdat men de controle kwijt is. Is die controle er terug, dan verdwijnen de ziekteverschijnselen snel.”

LEES OOK DEEL 2 van dit artikel: 'Op een onbewoond eiland krijg je geen burn-out'.

Publicatiedatum: 19/04/2016 - 20:59
Auteur: Katleen Weytjens

HRM

28/05/20 - 07:35 Dubbel vakantiegeld is er, nu de vakantie nog14/05/20 - 06:45 Er is weer tijd voor opleiding14/05/20 - 06:42 Relance: focus op mentaal welzijn van je werknemers14/05/20 - 06:08 Hoe schakel ik jobstudenten in bij de heropstart?30/04/20 - 07:25 Werknemers zijn angstig en gespannen, maar evenzeer alert, vastberaden en energiek16/04/20 - 11:28 Personeel ter beschikking stellen is expertenwerk16/04/20 - 07:25 Arbeidstekort of arbeidsoverschot? Werknemers delen brengt opnieuw evenwicht07/04/20 - 14:17 Digitaal sporten spijkert werkvaardigheden van jongeren bij02/04/20 - 06:44 Talentontwikkeling vanop afstand02/04/20 - 06:35 Coaches helpen zorgverleners met gratis ondersteuning

Arbeidsmarkt & -beleid

28/05/20 - 07:12 Minder vliegen, minder jobs?30/04/20 - 07:40 Werknemers willen momenteel niet veranderen van job30/04/20 - 07:28 Uitzendactiviteit valt met bijna helft terug27/04/20 - 10:35 2 op 3 bedrijven blijven aanwerven12/03/20 - 07:10 Hoe maak je als werkgever werken duurzaam?12/03/20 - 07:01 Autonomie en flexibiliteit, alstublieft!05/03/20 - 07:33 Levenslang leren is vooral zaak van hogeropgeleide werkenden20/02/20 - 09:42 Acht op tien Vlamingen werken om iets te betekenen voor de maatschappij20/02/20 - 07:33 Waar genieten werknemers het langst van hun pensioen?13/02/20 - 06:34 VDAB telt 188 knelpuntberoepen in Vlaanderen

Leiderschap

14/05/20 - 06:39 Mag ik nog de lift nemen?16/04/20 - 08:53 Ruim 2 op de 3 collega’s zijn ook vrienden12/03/20 - 07:01 Wil je digitale transformatie? Zorg dan voor leiderschap25/02/20 - 09:12 Caroline Pauwels (VUB) is CSR Professional of the Year 201905/02/20 - 21:42 Dikke maatjes met je baas?23/01/20 - 14:52 Ondernemend gedrag kan je leren23/01/20 - 13:10 Wie wordt CSR Professional of the Year 2019?23/01/20 - 11:30 Finalist CSR Professional of the Year 2019: Greet Vanderheyden23/01/20 - 11:27 Finalist CSR Professional of the Year 2019: Robin Bruninx23/01/20 - 11:18 Finalist CSR Professional of the Year 2019: Caroline Pauwels

Juridisch

30/01/20 - 10:30 Onbeperkt verlof geven, mag dat?23/01/20 - 14:49 Zal technologie de HR-wereld veranderen?12/12/19 - 06:58 Moet je altijd een eindejaarspremie betalen?28/11/19 - 06:27 Neem alle vakantiedagen op!14/11/19 - 06:42 Ben je écht ziek of gespeeld?07/11/19 - 06:47 Leren en werken? Wat zeggen de regionale regeerakkoorden24/10/19 - 07:00 Werkzekerheidsclausule: is ontslag nog mogelijk?10/10/19 - 07:10 Voer geen HR-beleid voor externe medewerkers10/10/19 - 07:09 HR en de vrees voor discriminatie03/10/19 - 06:49 Procedure voor sociale verkiezingen te lang?

Blog

28/05/20 - 06:39 Waarom inzetten op gelijk loon voor mannen en vrouwen niet genoeg is16/01/20 - 06:32 Waarom op de toppen van je tenen staan, pijn doet05/12/19 - 06:24 Van mentor of coach naar bron van inspiratie en energie03/10/19 - 06:45 Hoe leg je de basis voor een ideale werkomgeving voor data scientists?16/05/19 - 08:38 Wat bedrijven kunnen leren van Ajax02/05/19 - 06:24 Jobads en headhunters, maak plaats voor de eigen medewerker!11/04/19 - 06:46 Zijn genderquota dan toch nodig?28/02/19 - 06:54 Succes hebben én gelukkig zijn20/02/19 - 16:29 Ecologie zit ook in werksystemen06/02/19 - 06:36 Roderen op 35 en pieken op 55 jaar

Jobhop

28/05/20 - 06:36 Jobhop: Géraldine Van Ael28/05/20 - 06:35 Jobhop: Tom Verstraeten28/05/20 - 06:31 Jobhop: Kimberley Huygen14/05/20 - 06:38 Jobhop: Katrien Costermans14/05/20 - 06:33 Jobhop: Katrin Naert14/05/20 - 06:31 Jobhop: Katrien Schrever30/04/20 - 07:33 Jobhop: Katrien Naert30/04/20 - 07:30 Jobhop: Geert Staelens30/04/20 - 06:29 Jobhop: Iris Masselin16/04/20 - 11:40 Jobhop: Tim De Winne

Events

15/04/20 - 15:19 PMC-webinar: Arbeidsmarkt tijdens en na covid-19-periode05/03/20 - 11:40 HR Gala05/03/20 - 11:38 Integraal Talentbeheer01/12/19 - 10:35 Creëren we duurzame jobs tegen 2030?03/09/19 - 13:44 2030: a Work Space Odyssey met Fons Leroy05/06/19 - 12:31 COME IN Award05/06/19 - 12:05 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen'22/05/19 - 16:13 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen' (gratis)20/03/19 - 10:51 HRPro.be Digital Day05/02/19 - 16:53 HR Gala 2019

Dossiers

09/01/20 - 05:14 HR GETOETST12/12/19 - 06:45 DOSSIER: Individualiseren07/11/19 - 06:37 Human Capital in een tijd van contradicties17/10/19 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk05/09/19 - 06:43 Digitalisering & HR20/03/19 - 22:15 DOSSIER Creatief met talent in tijden van arbeidskrapte07/03/19 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld21/02/19 - 16:26 CSR is een trend, geen hype06/12/18 - 08:32 Dossier Matching & rematching06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?