Heb je deze alternatieven voor ontslag al gecheckt?

Artikel in partnerschap met AcertaDOSSIER ONTSLAG - Lijken ontslagen in je organisatie onvermijdelijk? Check toch eerst deze alternatieven alvorens werknemers effectief de deur te wijzen. Misschien kan je zo jobs redden.

Van uitstel komt afstel. In dit soort situaties kan deze uitdrukking een zegen zijn. Sommige acties en maatregelen kunnen voor bedrijven, al dan niet tijdelijk, de druk van de ketel halen. Ontslagen kunnen zo uitgesteld worden en kunnen op termijn zelfs vermeden worden als het bedrijf economisch opnieuw meer perspectief zou krijgen.

Julie Rousseau

“Welke acties zinvol zijn voor een organisatie hangt af van de situatie, de dringendheid, het sociaal klimaat en de financiële toestand van het bedrijf.”

Julie Rousseau (Acerta)

“Welke acties zinvol zijn voor een organisatie hangt af van de situatie, de dringendheid, het sociaal klimaat en de financiële toestand van het bedrijf”, aldus Julie Rousseau, senior consultant bij Acerta. Ze lijst verschillende mogelijkheden op. Willen werkgevers besparen op de loonkosten of is er te weinig werk voor alle medewerkers?

Als je wil besparen op loonkosten …

1. Loonoptimalisaties

Het loonpakket fiscaal optimaliseren is altijd interessant. Maar deze coronatijd kan de noodzaak voor bedrijven stevig opvoeren. Een slim en uitgebalanceerd loonbeleid – lees: een zo hoog mogelijk nettoloon tegen zo laag mogelijke kosten, uiteraard binnen het wettelijke kader – ‘loont’. Je bespaart immers op budget en je krijgt er trouwe en tevreden medewerkers voor in de plaats. Hoe hoog de mogelijke besparing oploopt, hangt uiteraard af van hoe ‘fiscaal optimaal’ de loonpakketten al zijn. Er zijn verschillende looncomponenten die fiscaal en qua RSZ interessanter zijn dan gewoon brutoloon: maaltijdcheques, groepsverzekering, onkostenvergoeding, cao90-bonussen…

Let wel: het brutoloon kan nooit onder de minimumbarema’s zakken. Weet ook dat je sommige looncomponenten individueel kan aanbieden, andere enkel op collectief niveau zoals een cao90-bonus. Belangrijk bovendien is dat werknemers hun akkoord geven voor de omzetting van brutoloon naar fiscaal voordeligere looncomponenten. Bepaalde looncomponenten mag je trouwens niet invoeren ter omzetting van een bestaand voordeel (bv. maaltijdcheques) en komen dus ‘on top’.

Loonoptimalisatie kan ook via een cafetariaplan, waarbij werknemers een bepaald percentage van hun brutoloon kunnen omzetten naar extralegale voordelen, individueel te kiezen uit het aanbod van de werkgever.

2. Overuren reduceren

Bekijk de planning grondig: zijn overuren echt noodzakelijk? Kunnen opdrachten/projecten eventueel verschoven worden in de tijd zodat pieken en dalen in het werk worden afgevlakt? Of kan dit extra werk opgevangen worden door collega’s die het net rustiger hebben. Want overuren, betekenen ook overloon, een extra kostenplaatje.

3. Externe contracten beëindigen

Het is evenmin als ontslag een aangename oplossing. Toch zijn contracten met freelancers en interim-werknemers eenvoudiger stop te zetten. Afhankelijker van wat er contractueel is overeengekomen, liggen de opzegvergoedingen en opzegtermijnen bovendien een stuk lager dan bij vaste werknemers.

De overheid verlengde de mogelijkheid om een beroep te doen op tijdelijke werkloosheid wegens overmacht tot 31 augustus 2020.

4. Ziekteverzuim aanpakken

We weten het allemaal: een hoog ziekteverzuim kost een bedrijf handenvol geld. Bij elke afwezigheid moet er een maand gewaarborgd loon worden betaald, terwijl er geen prestaties tegenover staan. Bovendien moet je bij langdurige afwezigheden om zoek naar vervangers. Hoog tijd om een verzuimbeleid op te stellen. “Sommige bedrijven spelen echt in op soft HR en spreken mensen aan op hun gedrag”, zegt Julie Rousseau. “Vroeger werd de aanpak van verzuim al eens in een CAO90 gegoten of bonussen aan gekoppeld: wie minder dan x aantal dagen afwezig is per jaar krijgt een beloning. Ik raad aan om dit niet te doen. Je riskeert immers beschuldigd te worden van discriminatie. Beter werk je aan een mentaliteitswijziging, via een preventief verzuimbeleid, met aandacht voor het welzijn van je medewerkers.”

5. Collectieve goodwill om het bedrijf te helpen

Eerlijkheid duurt het langst, nog zo’n bekende uitspraak met een stevige grond van waarheid. Communiceer over de moeilijkheden waarmee het bedrijf kampt. Openheid creëert vaak begrip bij je medewerkers. “Misschien zijn ze zelfs vrijwillig bereid om hun steentje bij te dragen door loon in te leveren. Ze gaan er dan mee akkoord om tijdelijk minder te verdienen of om afstand te doen van bonussen. Opgepast: de lonen mogen niet onder de barema’s duiken!

“Deze maatregel veronderstelt enorm veel goodwill bij je medewerkers. Maar in de wetenschap dat dergelijke collectieve toegeving ervoor zorgt dat er geen, of minder, ontslagen moeten vallen, zijn geëngageerde werknemers bereid zo’n toegeving te doen. Vaak geeft het management dan ook zelf eerst het goede voorbeeld.”

Als je te weinig werk hebt voor je medewerkers …

Er lopen te weinig opdrachten binnen om alle medewerkers volledig aan de slag te houden. Je hebt echter goede hoop dat de terugval tijdelijk is en hebt er dus alle belang bij om je medewerkers in huis te houden.

1. Tijdelijke werkloosheid

De voorbije maanden deden bedrijven massaal een beroep op de mogelijkheid van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht (corona) om de eerste gevolgen van de lockdown te bestrijden (Na twee weken lockdown was al een op drie werknemers minstens een dag tijdelijk werkloos). De overheid biedt deze mogelijkheid nog aan tot 31 augustus 2020. Later biedt economische werkloosheid eventueel een oplossing.

Dossier ONTSLAG. Lees ook:

Om de financiële gevolgen voor werknemers te beperken, beslisten een op de tien bedrijven (voornamelijk grote bedrijven) om het loonverschil tussen de uitkering en het normale loon (deels) bij te passen. Zo blijkt uit een rondvraag van Acerta in april. Meer bedienden dan arbeiders (11,9% tegenover 5,5%) kregen een extra. De bedragen van dit extraatje liggen, voor de meeste arbeiders en zes op tien bedienden, tussen de 5 tot 20 euro per dag. De verschillen tussen bevraagde kaderleden zijn groter: zij krijgen een extra tussen de 1 en 100 euro per dag.

2. Spelen met de arbeidsduur

Sommige bedrijven kozen ervoor om collectief de arbeidsduur te verminderen. Ze werken niet langer in een 38-urenweek. Een voltijds contract is nu bv. 35 uur per week. De lonen worden voor bedienden pro rata aangepast, bij arbeiders betaal je de gepresteerde uren.

“Het grote voordeel is dat werknemers tewerkgesteld blijven als voltijdse medewerkers. Ze verliezen dus niets van hun sociale bescherming”, benadrukt Julie Rousseau. “Je moet hierover wel overleggen met de vakbonden of de werknemers. Dit eenzijdig opleggen gaat niet. Bovendien moet ook het arbeidsreglement aangepast worden.”

De arbeidsduur collectief verminderen kan een tijdelijke maatregel zijn. Gaat het opnieuw beter met het bedrijf, dan kan de arbeidsduur geleidelijk aan weer opgebouwd worden naar een voltijds 38-urencontract.

Is een collectieve arbeidsduurvermindering niet mogelijk of niet gewenst, dan zijn afspraken met individuele werknemers een optie. Voltijdse werknemers kunnen toestemmen om tijdelijk minder te werken. Grote verschil: de werknemer wordt hier tijdelijk wel als deeltijds medewerker beschouwd. Deeltijdse werknemers kunnen tijdelijk minder uren per week werken. Let wel: de werknemer moet altijd zijn toestemming geven en het arbeidscontract moet in principe aangepast worden (in een bijlage).

Hoe je het werkrooster van een deeltijdse medewerker wijzigt, ontdek je hier.

3. Mensen heroriënteren: vacatures intern opvullen

Heb je je bedrijfsactiviteiten aangepast aan de veranderende vraag op de markt? Of is de hoeveelheid werk in de ene afdeling groter dan de andere en kan een extra hand soelaas bieden, dan is het een oplossing om mensen te heroriënteren om zo vacatures intern op te vullen. Speur naar (onontgonnen) potentieel, breng talenten in kaart, verhoog de bekwaamheid van je medewerkers en zoek naar een nieuwe match tussen functies, rollen en de medewerker (rematching). Stel persoonlijke ontwikkeling voorop zodat medewerkers zolang mogelijk en breed inzetbaar zijn. (Lees ook het dossier Matching & rematching) Dat is immers een troef in goede én minder goede tijden!

4. Ouderschapsverlof / tijdskrediet

Minder opdrachten op het werk creëren misschien het ideale moment voor ouders om ouderschapsverlof op te nemen en meer tijd met hun kinderen door te brengen. Of ze kunnen tijdskrediet [JR6] met motief opnemen. Ook dit is een vrijwillige keuze maar je kan je medewerkers wel informeren en benadrukken dat je volledig achter deze beslissing staat.

De mogelijkheid van het ‘corona-ouderschapsverlof’ loopt af op 31augustus. Andere alternatieven naast het gewone ouderschapsverlof en tijdskrediet zijn: vakantie opnemen, verlof zonder wedde, verlof om dwingende redenen, occasioneel telewerk …

5. Werknemers delen

Tijdelijk minder werk? Dan kan het een oplossing zijn om je medewerkers tijdelijk te delen met andere werkgevers. De medewerker krijgt de kans om gedurende enkele maanden bij een andere werkgever bij te springen of van een andere job te proeven. (Download de Acerta-whitepaper ‘werknemers delen’ met resultaten uit onderzoek, de juridische context en de verschillende mogelijkheden). Een win voor zowel de werkgever, het inlenende bedrijf als de werknemer die extra ervaring opdoet.

Ontdek hier alles wat je moet weten over ontslag.

Heb je specifieke vragen over (alternatieven voor) ontslag? Acerta helpt.

Foto verkeerslicht (bewerkt): Pexels

Dit artikel maakt deel uit van het dossier 'Dossier: Ontslag'.
Publicatiedatum: 18/06/2020 - 07:46

HRM

16/07/20 - 06:54 Je werknemers op vakantie in eigen land? De fiets biedt mogelijkheden02/07/20 - 08:33 Welke nieuwe maatregelen hebben een impact op je organisatie?18/06/20 - 07:46 Wat als ontslagen onvermijdelijk zijn?18/06/20 - 07:46 Geef indianenverhalen geen kans: communiceer!28/05/20 - 07:35 Dubbel vakantiegeld is er, nu de vakantie nog14/05/20 - 06:45 Er is weer tijd voor opleiding14/05/20 - 06:42 Relance: focus op mentaal welzijn van je werknemers14/05/20 - 06:08 Hoe schakel ik jobstudenten in bij de heropstart?30/04/20 - 07:25 Werknemers zijn angstig en gespannen, maar evenzeer alert, vastberaden en energiek16/04/20 - 11:28 Personeel ter beschikking stellen is expertenwerk

Arbeidsmarkt & -beleid

06/08/20 - 06:44 Minder vacatures, kleinere looneisen? Nee hoor!02/07/20 - 12:01 Vormingsfonds voor Uitzendkrachten wordt Travi02/07/20 - 09:10 Jongeren zoeken sneller naar job door coronacrisis11/06/20 - 06:26 Verder studeren? Niet twijfelen11/06/20 - 06:25 Straf: 4 op 10 werknemers geen interesse in opleiding28/05/20 - 07:12 Minder vliegen, minder jobs?30/04/20 - 07:40 Werknemers willen momenteel niet veranderen van job30/04/20 - 07:28 Uitzendactiviteit valt met bijna helft terug27/04/20 - 10:35 2 op 3 bedrijven blijven aanwerven12/03/20 - 07:10 Hoe maak je als werkgever werken duurzaam?

Leiderschap

14/05/20 - 06:39 Mag ik nog de lift nemen?16/04/20 - 08:53 Ruim 2 op de 3 collega’s zijn ook vrienden12/03/20 - 07:01 Wil je digitale transformatie? Zorg dan voor leiderschap25/02/20 - 09:12 Caroline Pauwels (VUB) is CSR Professional of the Year 201905/02/20 - 21:42 Dikke maatjes met je baas?23/01/20 - 14:52 Ondernemend gedrag kan je leren23/01/20 - 13:10 Wie wordt CSR Professional of the Year 2019?23/01/20 - 11:30 Finalist CSR Professional of the Year 2019: Greet Vanderheyden23/01/20 - 11:27 Finalist CSR Professional of the Year 2019: Robin Bruninx23/01/20 - 11:18 Finalist CSR Professional of the Year 2019: Caroline Pauwels

Juridisch

06/08/20 - 06:54 De consumptiecheque van A tot Z16/07/20 - 06:55 Het corona-tijdskrediet: iets voor jouw medewerkers?15/07/20 - 18:43 Tijdelijke werkloosheid vanaf september: zo ben je mee30/01/20 - 10:30 Onbeperkt verlof geven, mag dat?23/01/20 - 14:49 Zal technologie de HR-wereld veranderen?12/12/19 - 06:58 Moet je altijd een eindejaarspremie betalen?28/11/19 - 06:27 Neem alle vakantiedagen op!14/11/19 - 06:42 Ben je écht ziek of gespeeld?07/11/19 - 06:47 Leren en werken? Wat zeggen de regionale regeerakkoorden24/10/19 - 07:00 Werkzekerheidsclausule: is ontslag nog mogelijk?

Blog

16/07/20 - 06:53 Naar een kwaliteitslabel voor het thuiskantoor11/06/20 - 06:54 Een inclusieve mentaliteit opbouwen in je team, hoe doe je dat?28/05/20 - 06:39 Waarom inzetten op gelijk loon voor mannen en vrouwen niet genoeg is16/01/20 - 06:32 Waarom op de toppen van je tenen staan, pijn doet05/12/19 - 06:24 Van mentor of coach naar bron van inspiratie en energie03/10/19 - 06:45 Hoe leg je de basis voor een ideale werkomgeving voor data scientists?16/05/19 - 08:38 Wat bedrijven kunnen leren van Ajax02/05/19 - 06:24 Jobads en headhunters, maak plaats voor de eigen medewerker!11/04/19 - 06:46 Zijn genderquota dan toch nodig?28/02/19 - 06:54 Succes hebben én gelukkig zijn

Jobhop

05/08/20 - 18:33 Jobhop: Nele Odegard05/08/20 - 06:46 Jobhop: Ann Van den Broeck05/08/20 - 06:43 Jobhop: Annelies Missotten02/07/20 - 12:17 Jobhop: Walter De Roey02/07/20 - 12:14 Jobhop: Jan Dekeyser02/07/20 - 12:14 Jobhop: Veronique Hofman02/07/20 - 06:33 Jobhop: Arne Schaumont17/06/20 - 21:28 Jobhop: Ness Sbai17/06/20 - 21:27 Jobhop: Hilde Janssens17/06/20 - 21:26 Jobhop: Werner Dignef

Events

15/04/20 - 15:19 PMC-webinar: Arbeidsmarkt tijdens en na covid-19-periode05/03/20 - 11:40 HR Gala05/03/20 - 11:38 Integraal Talentbeheer01/12/19 - 10:35 Creëren we duurzame jobs tegen 2030?03/09/19 - 13:44 2030: a Work Space Odyssey met Fons Leroy05/06/19 - 12:31 COME IN Award05/06/19 - 12:05 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen'22/05/19 - 16:13 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen' (gratis)20/03/19 - 10:51 HRPro.be Digital Day05/02/19 - 16:53 HR Gala 2019

Dossiers

18/06/20 - 07:46 Dossier: Ontslag09/01/20 - 05:14 HR GETOETST12/12/19 - 06:45 DOSSIER: Individualiseren07/11/19 - 06:37 Human Capital in een tijd van contradicties17/10/19 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk05/09/19 - 06:43 Digitalisering & HR20/03/19 - 22:15 DOSSIER Creatief met talent in tijden van arbeidskrapte07/03/19 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld21/02/19 - 16:26 CSR is een trend, geen hype06/12/18 - 08:32 Dossier Matching & rematching