Pleidooi voor een gereduceerd werknemersstatuut

OPINIE - De deeleconomie – Uber, Deliveroo ... – heeft de beperkingen van ons arbeidsrecht blootgelegd. Maar de taxichauffeurs en fietskoeriers zijn zeker niet de enigen die de tekortkomingen van ons arbeidsrecht aantonen. Geen wonder ook, het gaat om oude wetgeving, de arbeidsmarkt is nieuw. Nu niet breed genoeg vernieuwen zou een gemiste kans zijn. Daarom trek ik de discussie graag nog wat verder open, naar een gereduceerd werknemersstatuut.

Pop-upschrijver: Dirk Wijns , Director Acerta Consult​

Arbeidsrecht: veel moeten en niets mogen

Ons arbeidsrecht heeft tot doel de contractuele relatie tussen een werkgever en een werknemer te regelen. Daarbij gaat het ervan uit dat de werknemer de zwakkere partij is die bescherming behoeft. Dat maakt dat het arbeidsrecht is uitgegroeid tot een geheel van regels waarin vooral verplichtingen voor de werkgever en beperkingen en verboden voor beide partijen worden opgelegd. En het is de werkgever die erop moet toezien dat die beperkingen en verboden worden gerespecteerd.

De arbeidsduurproblematiek bijvoorbeeld bepaalt zeer strikt dat arbeidsprestaties normaal maximaal 9 uur per dag en 40 uur per week mogen duren; dat nachtarbeid en zondagsarbeid in principe verboden zijn. De wet bepaalt de te respecteren opzeggingstermijnen, maar evengoed dat partijen zich niet kunnen engageren om elkaar gedurende minstens een bepaalde periode trouw te blijven. De werkgever moet zijn werknemer ‘werk’ geven en die tweede moet in ruil prestaties leveren. Of die prestaties leiden tot een bepaald resultaat doet niet ter zake, de minimale verloning wordt bepaald op basis van het aantal uren dat prestaties zijn geleverd, niet op basis van de kwaliteit van de output.

Als partijen deeltijds willen werken – hetzij omdat de werkgever geen voltijdse invulling kan bieden of omdat de werknemer zijn job wil combineren met een andere loontrekkende of zelfstandige activiteit - wordt het allemaal nog veel ingewikkelder en zijn de regels nog verstikkender.

Wetten van de jaren ‘70, daar zit sleet op

De basis voor heel wat van de huidige wettelijke bepalingen van het arbeidsrecht vind je in de jaren ‘70. Onze Arbeidswet inzake arbeidsduur, zondagsarbeid, nachtarbeid dateren van 1971. De regels inzake bescherming van het loon zijn nog ouder. Maar ook in de jaren daarna zijn tal van regels gecreëerd die vooral tot doel hadden om de vrijheid van partijen in te perken en dwingende regels op te leggen (denk bijvoorbeeld maar aan de voorschriften rond deeltijdse arbeid).

Maar dit zijn niet meer de jaren ‘70. Levenslange tewerkstelling bij één werkgever, wat toen nog dikwijls het uitgangspunt was, is niet langer de ultieme droom van elke werknemer, evenmin als de job van 9-to-5. Een zeer belangrijk deel van hen heeft vandaag als eerste ambitie zich te kunnen ontplooien in de job én daarbuiten.

"Laat ons kiezen voor een gereduceerd werknemersstatuut voor werknemers die met hun kennis en ervaring het onderscheid maken in organisaties."

Dirk Wijns - Acerta Consult

Een werknemer wil ook goede afspraken over de resultaten die van hem verwacht worden, liefst met een maximale vrijheid in de wijze waarop, het tijdstip en zelfs de plaats om die op te leveren. En de werkgever vandaag verwacht van een belangrijk deel van zijn werknemers ‘intrapreneurschap’, het zich toe-eigenen van een opdracht, creativiteit in de aanpak en oplossing van vraagstukken die zich stellen, enz.

Werkgevers en werknemers gewrongen tussen wet en wat werkt

Wat zijn vandaag de mogelijkheden voor werknemers en werkgevers die niet wensen te werken binnen de strikte kaders van het arbeidsrecht? Er zijn er twee.

Ofwel wordt de werknemer in de richting van het sociaal statuut der zelfstandigen geduwd en gaat die een contractuele relatie aan met diegene die hem werk verschaft, gebaseerd op een volledige gelijkheid van partijen. Maar als de samenwerking met de opdrachtgever intens en langdurig is, is de zelfstandige net zo goed economisch afhankelijk van de opdrachtgever, op eenzelfde manier als de werknemer.

Ofwel organiseren werkgever en werknemer hun samenwerking binnen een arbeidsovereenkomst op een manier die voor beiden werkt. Hoe makkelijk ze daarmee in overtreding zijn met die huidige wetgeving, toont dit voorbeeld: werkgever vraagt om ’s avonds een presentatie te geven op een netwerkevent. Werknemer wil dat zeker doen. Graag zelfs, het biedt de kans om de eigen expertise te etaleren. Werknemer passeert via thuis om de kinderen mee een badje te geven en vertrekt dan naar het evenement dat om 19 uur start. Iedereen tevreden. Dat is buiten de wet gerekend! Door na 20 uur nog beroepsactief te zijn, wordt het principiële verbod op nachtarbeid genegeerd. Omdat de activiteit bovenop de normale prestaties van die dag komt, zal de werkgever een toeslag moeten betalen van minstens 50% voor gepresteerde overuren.  En de prestatie mag maar worden geleverd op voorwaarde dat ze minstens 3 uur in beslag neemt, want dat is de minimumduur van elke prestatie.

Pleidooi voor een gereduceerd werknemersstatuut

"Zo kunnen werknemer en werkgever als gelijke partners aan gemeenschappelijke doelen werken, zolang ze dit willen."

Dirk Wijns - Acerta Consult

Daarom, laat ons kiezen voor een gereduceerd werknemersstatuut dat van toepassing is op die werknemers die met hun kennis en ervaringsniveau het onderscheid maken in organisaties. Het gaat om werknemers die met gelijke wapens aan de streep komen, werknemers waarvan ook de werkgever afhankelijk is omdat ze een grote toegevoegde waarde creëren en wezenlijke expertise binnenbrengen. Laat voor die werknemers het arbeidsrecht als geheel van toepassing blijven - want ook hen biedt het een zekere bescherming - maar sluit de toepassing uit van die reglementeringen die hen onderdrukken in hun vrijheid om hun doelen te halen en zich helemaal te ontplooien in hun werk.

Hoe doen we dat?  Door te voorzien dat:

  • partijen expliciet over de reglementeringen die ze niet van toepassing wensen te zien in hun arbeidsrelatie afspraken kunnen maken in een schriftelijke overeenkomst;
  • elke partij op elk moment kan beslissen om die afspraken op te zeggen waardoor het hele arbeidsrecht na verloop van een ‘wachttijd’ weer van toepassing wordt.

Op deze manier zorgen we ervoor dat werkgever en werknemer als gelijke partners aan gemeenschappelijke doelen kunnen werken zolang zij dit samen wensen te doen. En krijgt de werknemer de nodige vrijheid om hieraan de invulling te geven binnen de contractuele afspraken met zijn werkgever. 

***WisKeys biedt bedrijven en organisaties de toegang tot haar netwerk met interessante informatie. De partners blijven verantwoordelijk voor de inhoud van de artikels.***

Publicatiedatum: 14/12/2017 - 07:07

Blog

20/06/18 - 19:06 Van oorlog om talent naar opportuniteit?13/06/18 - 16:19 6 tips om de thuiswerkplek succesvol te implementeren02/05/18 - 07:20 Stapvoets is de snelste weg naar een betere mobiliteit26/03/18 - 10:23 Ken jij de vier Aziatische carrièreopties?06/03/18 - 06:50 Bescheidenheid siert ook een leider01/03/18 - 06:35 Ik heb het gehad met de files...20/02/18 - 07:03 3D-HR: omlaag, omhoog en opzij24/01/18 - 17:37 Cultuur + Technologie + Data = Employee Engagement17/01/18 - 10:01 Kijk niet enkel met je organisatiebril12/11/17 - 19:48 WisKeys 2 jaar!

Arbeidsmarkt & -beleid

13/12/18 - 06:30 Demografiefonds chemie zet duurzame loopbanen vast op agenda12/12/18 - 21:54 Hoe leergierig ben jij?11/12/18 - 16:12 Evenementensector verschaft werk aan meer dan 80.000 mensen28/11/18 - 20:19 Deze landen weten het best talent aan te trekken en behouden28/11/18 - 19:50 Eens freelancer, altijd freelancer22/11/18 - 06:59 “HR-dienstverlening is een antwoord op koorts op arbeidsmarkt”22/11/18 - 06:17 Belgen zoeken job in buitenland… op feestdagen15/11/18 - 06:25 VDAB promoot ‘géén ervaring’07/11/18 - 21:05 18% meer vacatures dan vorig jaar25/10/18 - 07:19 Combineren multi-jobbers jobs uit noodzaak of als uitdaging?

HRM

13/12/18 - 06:59 Familiehulp: creatief in talent06/12/18 - 06:43 Hoog tijd voor actie, HR!06/12/18 - 06:42 Horen we nog bij elkaar?29/11/18 - 06:53 6 tips om meer introverten aan te werven29/11/18 - 06:38 U hebt meer dan lonen om te belonen22/11/18 - 06:37 Studenten verpleegkunde leren medicatie toedienen via virtual reality15/11/18 - 06:59 De warrant, het overwegen waard15/11/18 - 06:59 3 op 4 beeldschermwerkers hebben wekelijks visuele klachten15/11/18 - 06:43 Bel&Bo: van harte welkom!13/11/18 - 14:46 Rekrutering: hoe verminder je gendervooroordelen?

Leiderschap

13/12/18 - 07:00 Duurzaam ondernemen: een fulltime job?05/12/18 - 14:45 Award Inclusieve Onderneming voor ‘vluchtelingenbedrijf’28/11/18 - 14:29 Deskundige jury zkt. CSR Professional of the Year 201821/11/18 - 10:04 “Een titel als CSR Professional of the Year opent deuren”08/11/18 - 07:30 GDPR naleven: geen onmogelijke opdracht08/11/18 - 07:20 Nomineer nu de CSR Professional of the Year 2018!07/11/18 - 16:35 Zelfsturende teams, zijn we er klaar voor?25/10/18 - 07:27 Een kompas, lichtbakens en de sherpa25/09/18 - 07:37 Vergroot je netwerk … in de fitness05/09/18 - 13:55 Hoe word je CEO?

Juridisch

06/12/18 - 07:05 Verboden te werken op feestdagen?05/12/18 - 20:43 Taxshift verhoogt nettoloon met minimum 36 euro22/11/18 - 06:55 Einde arbeidsrelatie geeft geen garantie op werkloosheidsuitkering08/11/18 - 06:34 Kan je de functie van een werknemer zomaar veranderen?18/10/18 - 07:22 Bonus: Hoe kan je voordelig belonen voor collectief lager verzuim?04/10/18 - 07:56 Stap je over naar de concurrent? Opletten!20/09/18 - 06:46 Kosten eigen aan werkgever, hoe zit dat weer?06/09/18 - 06:20 Weg met de loonkloof!23/08/18 - 07:23 Te laat op het werk, dus geen loon?09/08/18 - 06:36 Was het vrije keuze of keuze onder dwang?

Jobhop

13/12/18 - 08:23 Jobhop: Mike Mogensen13/12/18 - 08:17 Jobhop: Anneleen Arnold13/12/18 - 08:12 Jobhop: Mieke Vermeiren12/12/18 - 22:40 Jobhop: Tine Seuntjens05/12/18 - 16:40 Jobhop: Eric Sergeant05/12/18 - 16:32 Jobhop: Valérie Nerinckx05/12/18 - 16:23 Jobhop: Carla Borremans05/12/18 - 16:19 Jobhop: Dries Adams29/11/18 - 08:35 Jobhop: Daisy Korthout29/11/18 - 08:30 Jobhop: Jelske Janssens

Events

08/11/18 - 06:02 CSR Professional of the Year - NOMINEER NU!24/10/18 - 23:04 HRM Inspiration Day 2018 - WIN GRATIS INKOM!04/10/18 - 15:21 Iedereen coachee07/06/18 - 16:18 HR-GALA 2018, met voorprogramma MOBILITEIT11/04/18 - 08:44 Werkgeluk 202019/03/18 - 09:53 HR in de zorg: Is leren de geheime superkracht?20/02/18 - 12:29 Meer events?13/02/18 - 12:54 Masterclass Recruitment Analytics06/02/18 - 09:33 Arbeidsre-integratie bij langdurige ziekte22/12/17 - 11:18 De uitdagingen van Arbeidsmarkt 4.0

Dossiers

06/12/18 - 08:32 Dossier Matching & rematching12/10/18 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?24/05/18 - 07:22 Recruitment analytics14/03/18 - 16:42 De hartslag van arbeidsmarkt 4.021/02/18 - 16:26 CSR is een trend, geen hype07/12/17 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld06/11/17 - 16:36 De toekomst in beweging15/06/17 - 09:47 Re-integratie = kansen benutten14/06/17 - 09:00 #LerenuitBoeken