Vakbonden en jongeren: nog vrienden?

De vakbonden vergrijzen in Europa. Ze lijken steeds moeilijker jongeren warm te kunnen maken voor hun werking. Waarom? En wat kunnen ze eraan doen? Onderzoeker Kurt Vandaele (ETUI) werpt een licht op het probleem in zijn blogpost.

Heel wat vakbonden zitten in de problemen. Het aandeel werknemers dat lidgeld betaalt, zakte de voorbije decennia in bijna heel Europa (België is een van de weinige uitzonderingen). De vakbonden verouderen ook. De gemiddelde leeftijd stijgt. Het merendeel van de vakbondsleden zijn midden veertig tot begin vijftig. Jongeren lijken geen aansluiting meer te vinden, analyseert Kurt Vandaele, senior researcher bij het European Trade Union Institute (ETUI). ETUI is het onafhankelijke onderzoeks- en trainingscenter van de European Trade Union Confederation (ETUC), dat de Europese vakbonden overkoepelt.  

Collega Stan De Spiegelaere (ETUI) refereerde vorig jaar in zijn blog ('De vakbond lijkt elke connectie met de jeugd te zijn verloren. Maar is dat wel zo?') naar een internationale studie waaruit blijkt dat jongeren (tot ongeveer 24 jaar) vaker denken dat een vakbond nodig is dan ouderen. Ongeveer 80% van de jongeren vindt dat sterke vakbonden noodzakelijk zijn om de arbeidsvoorwaarden en lonen te beschermen. Maar vertrouwen hebben in de vakbonden betekent nog niet dat jongeren ook effectief lid worden. Worden ze toch lid dan is het niet zozeer uit ideologische redenen maar uit praktische overwegingen: voor de dienstverlening (juridische hulp, hulp bij conflicten, uitkering,…).

Waarom keren jongeren zich af van vakbonden?

To do list voor vakbonden

Wat kunnen vakbonden dan doen om opnieuw aansluiting te vinden met jongeren? Kurt Vandaele doet enkele suggesties:

  • Investeer in vakbondsvriendelijke sociale netwerken (ouders, familie en vrienden die pro vakbond zijn). Zo verhoog je de kans dat jongeren een positieve houding tegenover vakbonden ontwikkelen.
  • Focus op de vakbondswerking rond precair werken, aangezien heel wat jongeren daarin terechtkomen.
  • Ontwikkel strategieën met de focus op een levenslange aanpak in plaats van een job centraal te zetten. Jongeren veranderen immers (vaak) van job.
  • Onderzoek hoeveel jongeren in contact komen met vakbondswerking en analyseer hun ervaringen op het werk

“Er is niet zoiets als een wijdverspreid anti-vakbondsgevoel”, schrijft Kurt Vandaele. Hij ziet meer een probleem in het ‘onbekend is onbemind’-verhaal. Voor heel wat jongeren is de rol van de vakbonden niet duidelijk. En dat is te verklaren door de afnemende aanwezigheid van vakbondsgezinde ouders, familie en vrienden. Deze netwerken verzwakken des te meer in sectoren en landen waar de vakbonden afnemen.

Professor Valeria Pulignano & Nadja Doerflinger (Centrum voor Sociologisch Onderzoek – KU Leuven) onderzochten enkele jaren geleden de verhoudingen tussen Belgische vakbonden en jongeren. Ze zien ook problemen bij imago: media berichten vooral over stakingen, maar veel minder over onderhandelingen en nieuwe collectieve overeenkomsten. Aan de andere kant is het beeld van vakbonden dan van ‘oude mannen in gekleurde jasjes’. Jonge vakbondsleden staan zelden in het middelpunt van de belangstelling.

Informeren over de vakbondswerking en sociale rechten lijkt dan de boodschap, die ook de vakbonden hebben begrepen, aldus Kurt Vandaele. Maar eens jongeren de overstap maken van onderwijs naar de arbeidsmarkt is het van groot belang dat ze die vakbonden ook terugvinden op de werkvloer. En dat is vaak niet zo… Jongeren gaan steeds meer aan de slag in sectoren en werkomgevingen waar de vakbonden zwak staan of zelfs helemaal niet aanwezig zijn.

De vijandigheid van werkgevers naar vakbonden en de angst om een stempel te krijgen zorgen eveneens voor minder enthousiasme bij jongeren om zich te syndiceren.

In landen waar vakbonden geïnstitutionaliseerd zijn in de arbeidsmarkt, zoals in België, zijn de kosten om werknemers te organiseren en te bedienen lager. Er is dus ook meer ruimte om jongeren te informeren over de voordelen van een lidmaatschap. En dat heeft zin. Want uit onderzoek blijkt verder dat waar jongeren sterker vertegenwoordigd zijn in de vakbonden, ook het aandeel oudere leden er een stuk hoger ligt.

Meer weten?

Publicatiedatum: 09/10/2017 - 09:12
Auteur: Katleen Weytjens

Arbeidsmarkt & -beleid

07/11/19 - 07:01 Hoodies bepalen de nieuwe arbeidsmarkt07/11/19 - 06:42 Oudere werkenden: wie zijn ze en waarom werken ze (nog)?17/10/19 - 06:47 Wat zijn de 10 buzzwoorden in cv’s?16/10/19 - 19:30 1 op de 7 werknemers in België is niet-Belg10/10/19 - 06:50 Waar zoeken Belgen naar een job?09/10/19 - 17:05 Mediahuis en DPG Media lanceren nieuwe JOBAT26/09/19 - 07:15 HR Pros … we are the ones!26/09/19 - 06:38 Ontdek de échte bedrijfswaarden19/09/19 - 07:20 Millennials schatten bedrijven niet hoog in19/09/19 - 07:16 Wat doet digitaal met medewerkers?

HRM

14/11/19 - 06:56 Digitaal, het nieuwe rekruteringverhaal13/11/19 - 20:28 Een nieuwe job? Geen interesse!07/11/19 - 06:47 Umicore: hoe kan je stakeholders optimaal betrekken?24/10/19 - 06:39 1 op 4 werknemers kan moeilijk om met stress18/10/19 - 11:13 Emmaüs wordt HR-ambassadeur 201918/10/19 - 07:50 EMMAüS: Gezamenlijke visietekst vormt stevige basis voor maatwerk17/10/19 - 07:15 Werkgevers steeds flexibeler met arbeidstijd17/10/19 - 06:42 Burn-outpreventie bij UZA: Hoe kleurt je dag?03/10/19 - 07:15 Hoe zet je een online leerplatform op?26/09/19 - 06:30 Mogen we nog ongelukkig zijn?

Leiderschap

14/11/19 - 06:45 Expeditie Leiderschap08/11/19 - 12:29 Word jij de CSR Professional of the Year 2019?05/09/19 - 06:13 Verbied jij je werknemer te appen in de auto?25/07/19 - 06:58 Hou je millennials aan boord!18/07/19 - 07:16 Diversiteit is geen zegen voor een team13/06/19 - 06:01 VUB-onderzoeker laat robots en mensen beter samenwerken02/05/19 - 08:10 Time = money? Niets van!02/05/19 - 06:58 BOEK: Trots!11/04/19 - 06:45 Mobiliteit: de ene provincie is de andere niet04/04/19 - 07:40 BOEK: Impact in actie

Juridisch

14/11/19 - 06:42 Ben je écht ziek of gespeeld?07/11/19 - 06:47 Leren en werken? Wat zeggen de regionale regeerakkoorden24/10/19 - 07:00 Werkzekerheidsclausule: is ontslag nog mogelijk?10/10/19 - 07:10 Voer geen HR-beleid voor externe medewerkers10/10/19 - 07:09 HR en de vrees voor discriminatie03/10/19 - 06:49 Procedure voor sociale verkiezingen te lang?26/09/19 - 07:14 Kies vooral het juiste paritair comité12/09/19 - 06:41 De bedrijfswagen, achillespees van de arbeidsmarkt29/08/19 - 07:33 Loonbeslag, wat doe je ermee?22/08/19 - 06:34 Kan een werknemer afstand doen van zijn rechten?

Blog

03/10/19 - 06:45 Hoe leg je de basis voor een ideale werkomgeving voor data scientists?16/05/19 - 08:38 Wat bedrijven kunnen leren van Ajax02/05/19 - 06:24 Jobads en headhunters, maak plaats voor de eigen medewerker!11/04/19 - 06:46 Zijn genderquota dan toch nodig?28/02/19 - 06:54 Succes hebben én gelukkig zijn20/02/19 - 16:29 Ecologie zit ook in werksystemen06/02/19 - 06:36 Roderen op 35 en pieken op 55 jaar20/12/18 - 06:09 De Profit van focus op People20/06/18 - 19:06 Van oorlog om talent naar opportuniteit?13/06/18 - 16:19 6 tips om de thuiswerkplek succesvol te implementeren

Jobhop

14/11/19 - 06:36 Jobhop: Matthias Vandamme14/11/19 - 06:32 Jobhop: Wim Galbusera14/11/19 - 06:30 Jobhop: Tom Schoeters07/11/19 - 06:25 Jobhop: Alain Balcaen07/11/19 - 06:24 Jobhop: Mario Coppens07/11/19 - 06:15 Jobhop: Ann D'havé24/10/19 - 06:47 Jobhop: Mieke Vermaete24/10/19 - 06:41 Jobhop: Charlotte Christiaens24/10/19 - 06:20 Jobhop: Sara Hermans16/10/19 - 20:31 Jobhop: Katrien De Pillecyn

Events

08/11/19 - 12:02 CSR Professional of the Year 201903/09/19 - 13:44 2030: a Work Space Odyssey met Fons Leroy05/06/19 - 12:31 COME IN Award05/06/19 - 12:05 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen'22/05/19 - 16:13 Trainingsprogramma 'HR voor vluchtelingen' (gratis)20/03/19 - 10:51 HRPro.be Digital Day05/02/19 - 16:53 HR Gala 201921/01/19 - 00:03 Creatief met talent in tijden van arbeidskrapte08/11/18 - 06:02 CSR Professional of the Year 201824/10/18 - 23:04 HRM Inspiration Day 2018 - WIN GRATIS INKOM!

Dossiers

07/11/19 - 06:37 Human Capital in een tijd van contradicties17/10/19 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk05/09/19 - 06:43 Digitalisering & HR20/03/19 - 22:15 DOSSIER Creatief met talent in tijden van arbeidskrapte07/03/19 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld21/02/19 - 16:26 CSR is een trend, geen hype06/12/18 - 08:32 Dossier Matching & rematching06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?24/05/18 - 07:22 Recruitment analytics14/03/18 - 16:42 De hartslag van arbeidsmarkt 4.0