Uitkeringen: moeten ze nu stijgen of sneller dalen?

Vanaf 2019 zullen de werkloosheidsuitkeringen, na eerst een verhoging, sterk dalen in de tijd. Dat kwam de regering deze zomer overeen. Sommigen zijn tevreden over het plan. Maar nu laten ook tegenstanders, na onderzoek, zich horen. Degressiviteit is een slechte zaak! Wie heeft gelijk?

De federale regering kwam deze zomer met een pakket maatregelen om de arbeidsmarkt te activeren. Opvallende maatregel was de hervorming van de werkloosheidsuitkeringen. De uitkeringen in de eerste periode worden verhoogd, terwijl de degressiviteit in latere periodes wordt versterkt.

“Deze hervorming is geen besparing, maar een activeringsmaatregel. Het verzekeringsprincipe en solidariteitsprincipe achter de werkloosheidsuitkeringen blijft behouden”, verzekerde minister van Werk Kris Peeters.

“Werkzoekenden snel aan het werk krijgen is een win-winoperatie voor hen, voor de werkgevers en voor de overheid. De werkloosheidsverzekering wordt zo voor iedereen een springplank. De hervormde werkloosheidsuitkering zal in combinatie met de sterke jobcreatie en een sterke begeleiding, zorgen dat werklozen snel weer aan de slag kunnen.” (Min. Kris Peeters: 'Hervormde werkloosheidsuitkering en arbeidsdeal geven boost aan activering')

Ideale tussenoplossing voor de éne prof

Van heel wat kanten komen goedkeurende stemmen op de hervorming. Zo is prof. Arbeidseconomie Stijn Baert (UAntwerpen en UGent) gewonnen. “Werklozen eerste de ruimte geven om een duurzame baan te vinden en hen daarna, voor ze in de langdurige werkloosheid verzeild geraken, voldoende prikkelen om meer vacatures te overwegen, is de logica der dingen”, zei hij in De Standaard. Hij gaf eerder de regering al tips om de problemen op de arbeidsmarkt aan te pakken. Over het systeem van de werkloosheidsuitkeringen gaf hij mee dat een beperking in de tijd tot twee jaar ook nadelen heeft. Volgens onderzoek krijg je dan veel uitstroom naar de groep inactieven. Volgens Baert is een verhoogde degressiviteit de ideale tussenoplossing. Eerst een hogere uitkering (bv. 80% ipv nu 65%) en dan sneller laten zakken om zo de werklozen vaker prikkels te geven. De regering lijkt te hebben geluisterd.

Sterkere prikkel is nodig, aldus werkgevers

Ook het VBO is tevreden met de hervorming. “Het voorstel om de uitkering degressiever te maken, is positief”, zegt directeur-generaal Bart Buysse.(Lees: Versterkte degressiviteit noodzakelijk voor een meer activerend loonbeleid) “Een sterkere prikkel is nodig, maar die kan alleen werken indien men de uitkering na de eerste periode ook daadwerkelijk sneller verlaagt. Het is ook de enige manier om deze maatregel budgettair neutraal te houden en geen meeruitgaven te veroorzaken.”

“Hopelijk brengen een versterkte degressiviteit in combinatie met een sterke begeleiding naar werk en opvolging van werklozen soelaas. Zo dit naar de toekomst onvoldoende oplossing biedt, blijft er weinig anders over dan te doen wat andere Europese landen (ook de Scandinavische ‘modellanden’) die een hogere werkzaamheidsgraad kennen ons al lang hebben voorgedaan: de uitkeringen beperken in de tijd. De werkloosheidsverzekering is immers, als onderdeel van onze sociale zekerheid, een verhaal van rechten en plichten, van solidariteit en verzekering, van collectieve maar ook van eigen verantwoordelijkheid. Die evenwichten moeten we bewaren als we ons systeem duurzaam willen houden”, aldus nog Bart Buysse.

Vakbonden vrezen voor meer armoede

Toch vindt niet iedereen dat de regering een mooi plan op tafel legt. Vakbonden reageerden al negatief. "Dat uitkeringen omhoog gaan, daar zijn wij niet tegen, maar niet ten koste van langdurig werkzoekenden. Het is fout te denken dat een lagere uitkering een werkzoekende zou helpen om werk te vinden. Werkzoekenden moeten het nu al doen met een beschamend laag inkomen dat flirt met en zelfs onder de armoedegrens ligt. Lagere uitkeringen leidt onvermijdelijk tot meer armoederisico", klonk het bij het ABVV. Het ACV reageerde verbijsterd en vindt dat de regering de 'zoveelste verkeerde sociale keuze' maakt.

De Liberale Vakbond vindt dit 'een harde en onrechtvaardige maatregel voor werkzoekenden die hun uitkering hiermee nog sneller onder de armoedegrens zien dalen. De maatregel is ook contraproductief. Hoe lager het inkomen, hoe lager de hoop op een kwalitatieve, nieuwe job. Inspanningen en kosten voor (her)scholing, internetkosten, kosten kinderopvang,… worden met een onwaardig loon vaak noodgedwongen stop gezet. Bovendien blijkt uit de huidige regionale opvolgings- en sanctioneringsmogelijkheden dat de meerderheid van de werkzoekenden de nodige inspanningen leveren.'

Andere proffen pleiten voor stijgende uitkeringen …

De voorbije dagen kwamen er zware bedenkingen uit een andere universitaire hoek. In een studie stellen de Vlaamse prof. Johannes Spinnewijn (London School of Economics) en collega’s de omgekeerde beweging voor. Ze pleiten voor stijgende uitkeringen in de tijd. Ze refereren hiervoor naar Zweedse data waaruit blijkt dat werklozen sneller een job beginnen zoeken als de uitkering in het begin van de werkloosheid lager is. Volgens de onderzoekers zorgt een stijging van de uitkeringen met 1% ervoor dat  de gemiddelde duur van wie pas werkloos is, toeneemt met 1,5%. Bij wie al vijf maanden zonder werk zit, stijgt de duur van de werkloosheid in hetzelfde geval drie keer minder: slechts 0,5%. Dat de uitkeringen later dalen, heeft dus veel minder effect.

Spinnewijn is daarom formeel: “De bij ons op stapel staande aanscherping van de degressiviteit van de uitkeringen is een slechte zaak.”

Lees een samenvatting van het onderzoek in Leuvense Economische Standpunten: Waarom werkloosheidsuitkeringen beter stijgen naarmate men langer werkloos is.

Publicatiedatum: 26/09/2018 - 23:33
Auteur: WisKeys-redactie

Arbeidsmarkt & -beleid

18/10/18 - 09:12 Pendelen: de hel of tijd om weg te dromen?11/10/18 - 07:10 VDAB zet extra digitale tools en artificiële intelligentie in10/10/18 - 17:46 ACV gaat lekker eten10/10/18 - 11:11 4 op 5 bedienden kregen minder dan 1% opslag04/10/18 - 07:24 Waarom zou je een vluchteling aanwerven?03/10/18 - 17:37 Economische werkloosheid komt nog nauwelijks voor20/09/18 - 07:10 “Talent, dat heb ik niet…”17/09/18 - 17:22 Taal is een competentie, geen voorwaarde13/09/18 - 06:13 Naar nieuwe (flexibele) vormen van werk12/09/18 - 13:55 13% jongeren werkt of studeert niet

HRM

18/10/18 - 06:13 Tips: Hoe ondersteun je cruciale fases van het onboardingproces?17/10/18 - 15:31 1 op 100 werknemers ervaart wekelijks ongewenst seksueel gedrag11/10/18 - 07:12 Hoe digitaal zijn werkzoekenden?04/10/18 - 07:00 Opslag, maar niet in loon27/09/18 - 07:19 Mobiliteitsbudget of -vergoeding, wat is de beste keuze?26/09/18 - 21:03 Onboarding. Wie verwelkomt de nieuwkomer?26/09/18 - 17:29 Mobiliteit: maak jij van pendelen een vloek of een zegen?20/09/18 - 06:37 Is thuiswerken een beloning of straf?12/09/18 - 15:43 Demografiefonds: werkbaar werk voor 45.000 in chemie11/09/18 - 07:12 Kritiek op coworking

Leiderschap

25/09/18 - 07:37 Vergroot je netwerk … in de fitness05/09/18 - 13:55 Hoe word je CEO?23/08/18 - 07:25 Je zal voortaan vegetariër zijn08/08/18 - 06:40 Vrouwen zijn klaar voor de top maar is de top klaar voor vrouwen?13/06/18 - 19:23 Persoonlijkheid leidinggevende mannen en vrouwen verschilt nauwelijks07/06/18 - 06:34 De feiten, niets dan de feiten28/05/18 - 08:45 Het is de schuld van het schuldgevoel23/05/18 - 10:24 Kantoorhond verjaagt stress15/05/18 - 06:19 Dansen met collega’s27/04/18 - 12:47 Tijd geven aan de maatschappij

Juridisch

18/10/18 - 07:22 Bonus: Hoe kan je voordelig belonen voor collectief lager verzuim?04/10/18 - 07:56 Stap je over naar de concurrent? Opletten!20/09/18 - 06:46 Kosten eigen aan werkgever, hoe zit dat weer?06/09/18 - 06:20 Weg met de loonkloof!23/08/18 - 07:23 Te laat op het werk, dus geen loon?09/08/18 - 06:36 Was het vrije keuze of keuze onder dwang?26/07/18 - 06:31 Zorg dat aanneming geen verboden terbeschikkingstelling wordt12/07/18 - 06:14 Wat als je werknemer bedrijfsgeheimen doorvertelt?05/07/18 - 05:54 Flexibel ouderschapsverlof wordt mogelijk28/06/18 - 06:55 Wat als je werknemer in de politiek gaat?

Blog

20/06/18 - 19:06 Van oorlog om talent naar opportuniteit?13/06/18 - 16:19 6 tips om de thuiswerkplek succesvol te implementeren02/05/18 - 07:20 Stapvoets is de snelste weg naar een betere mobiliteit26/03/18 - 10:23 Ken jij de vier Aziatische carrièreopties?06/03/18 - 06:50 Bescheidenheid siert ook een leider01/03/18 - 06:35 Ik heb het gehad met de files...20/02/18 - 07:03 3D-HR: omlaag, omhoog en opzij24/01/18 - 17:37 Cultuur + Technologie + Data = Employee Engagement17/01/18 - 10:01 Kijk niet enkel met je organisatiebril14/12/17 - 07:07 Pleidooi voor een gereduceerd werknemersstatuut

Jobhop

18/10/18 - 06:48 Jobhop: Lodi Planting17/10/18 - 15:54 Jobhop: Karine Vandenberghe17/10/18 - 15:50 jobhop: Dominique Vosse17/10/18 - 15:37 Jobhop: Ilona Becks10/10/18 - 21:19 Jobhop: Wesley Moreels10/10/18 - 21:08 jobhop: Michelle Van Looy10/10/18 - 20:58 Jobhop: Tama Heps10/10/18 - 20:58 Jophop: Karolien Lenaerts03/10/18 - 21:04 jobhop: Els Urbanczyk03/10/18 - 20:47 Jobhop: Bart Cambré

Events

04/10/18 - 15:21 Iedereen coachee07/06/18 - 16:18 HR-GALA 2018, met voorprogramma MOBILITEIT11/04/18 - 08:44 Werkgeluk 202019/03/18 - 09:53 HR in de zorg: Is leren de geheime superkracht?20/02/18 - 12:29 Meer events?13/02/18 - 12:54 Masterclass Recruitment Analytics06/02/18 - 09:33 Arbeidsre-integratie bij langdurige ziekte22/12/17 - 11:18 De uitdagingen van Arbeidsmarkt 4.019/10/17 - 11:35 CSR Professional of the Year - GRATIS TICKETS voor WisKeys-lezers19/09/17 - 14:53 Conferentie #HRPRO100

Dossiers

06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?24/05/18 - 07:22 Recruitment analytics14/03/18 - 16:42 De hartslag van arbeidsmarkt 4.021/02/18 - 16:26 CSR is een trend, geen hype07/12/17 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld06/11/17 - 16:36 De toekomst in beweging12/10/17 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk15/06/17 - 09:47 Re-integratie = kansen benutten14/06/17 - 09:00 #LerenuitBoeken01/06/17 - 06:18 Mini-dossier: duurzame loopbanen