Een nieuwe tijd vraagt een wendbaar HR-beleid

DOSSIER LANGER WERKEN - Veranderende tijden genereren historische kansen. Taboes moeten op tafel komen en vastgeroeste modellen dienen losgeweekt. Het HRPro-congres zette een aantal bakens uit voor duurzaam en langer werken.

Een nieuwe economie wordt vormgegeven door bedrijven én mensen. Beiden moeten op zoek naar modellen en modaliteiten die tegemoet komen aan de talrijke uitdagingen. Op HR-vlak is veel mogelijk en de goede praktijken nemen toe. Maar waarop moeten werkgevers en beleidsmakers op korte en middellange termijn inzetten om van ‘langer werken’ een haalbaar succes te maken?

Flexibele verloning

Het huidige bezoldigingssysteem linkt de loonevolutie aan anciënniteit en indirect ook aan leeftijd, en vormt een rem op de tewerkstelling van oudere werknemers. Volgens Vlerick Business School verdient een werknemer van 55 jaar in dezelfde functie gemiddeld 45% meer dan zijn collega van 30. We zien die trend zelfs in ondernemingen die boven de barema’s vergoeden.

Een revisie van het loonbeleid dringt zich op.

Dat bezoldigingsbeleid is in ons land sterk verankerd. Oudere werknemers die systematisch duurder zijn dan hun jongere collega’s missen daardoor kansen om langer aan de slag te blijven in eenzelfde of een andere functie bij dezelfde of een andere werkgever. De ambitie om nieuwe of misschien beter aangepaste uitdagingen of horizonten op te zoeken, versmalt door de gouden kooi waarin men vaak gevangen zit en de prijs voor de werkgever loopt (te) hoog op. 

Dat betekent natuurlijk niet dat het hele beroepsverleden van tafel moet worden geveegd. Er kunnen verschillende loonniveaus per functie mogelijk blijven. Maar om na een eerste ervaring in een functie te kunnen groeien, zullen andere elementen moeten in rekening gebracht worden, zoals het verwerven en bijwerken van competenties, maar ook de individuele en collectieve prestaties van de werknemers. Het is ook zinvol om het loonpakket meer op de individuele wensen en behoeften van de werknemer af te stemmen. Met andere woorden: meer maatwerk, in beide richtingen.

Levensloopbaanplanning en levenslang leren

De digitalisering heeft een grote impact op onze economie, de tewerkstelling, de arbeidsmarkt, de ondernemingen en hun werknemers. We moeten de opportuniteiten ervan omarmen en optimaliseren. De geschiedenis leert immers dat de technologische (r)evoluties op termijn altijd leiden naar meer economische groei en jobs, waardoor er vandaag meer mensen aan de slag zijn dan ooit tevoren. Het digitale tijdperk vereist nieuwe en andere vaardigheden en competenties, zoals digitale skills, probleemoplossend denken, creativiteit en sociale vaardigheden. Daarop moet volop worden ingezet, in het onderwijs- en arbeidsmarktbeleid.

Lees ookDe werkgelegenheidsgraad bij oudere werknemers, nog een lange weg te gaan

Loopbanen zijn niet meer zoals voorheen. Een ‘job voor het leven’ (van start tot pensioen bij dezelfde werkgever) is nu en in de toekomst nog weinig waarschijnlijk. Loopbaanplanning en het voortdurend bijspijkeren van onze competenties worden dan ook steeds belangijker. Diploma’s en kennis zijn almaar sneller gedateerd. Om inzetbaar te blijven, is loopbaanlang leren in elk stadium van de carrière onvermijdelijk. Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werk(zoek)enden, werkgevers en overheid.

Leren kan op verschillende manieren en plaatsen: formeel en informeel, levenslang en levensbreed, on the job en buiten het werk, in klas of op afstand. Ook daar is digitalisering een troef. Denk maar aan de mogelijkheden van e-learning en de talrijke digitale tools die opleiding faciliteren en toegankelijker maken.

Talent is de enige grondstof en dus investeren slimme bedrijven in een aangepast en proactief vormingspakket voor hun medewerkers. Gepaste vorming helpt mee de arbeidskrapte bestrijden en versterkt de employer branding en dus de aantrekkingskracht van de werkgever. Waarom opleiding ook niet meenemen in de loonvorming? Laat mensen naast mobiliteit of een ruimer pensioen ook kiezen voor vorming in plaats van voor een gewone loonsverhoging. Of bijvoorbeeld door een valorisering van de loonindexering om de investering in vorming en de algemene inzetbaarheid van medewerkers te bevorderen? Een al te passief beschermende arbeidswetgeving zou bovendien vorming kunnen (her)waarderen als een nieuwe vorm van sociale bescherming en als waarborg voor inzetbaarheid door ze te verrekenen op de ontslagregeling. Zo maken we mee de omslag van job- naar werkzekerheid. Een revisie van het loonbeleid dringt zich op.

Een belangrijk deel van het initiatief ligt vanzelfsprekend bij het individu. De baten om te blijven leren zijn duidelijk. Werkzekerheid is er één van. De wendbaarheid van de werknemer maar ook de werkbaarheid van het werk vaart wel bij leren. Zo is leren zich ook weren. Toch ontbreekt die individuele leercultuur in ons land. Een wijze leerrekening met een uitgekiend evenwicht van solidariteit en eigen verantwoordelijkheid kan dienen als ondersteunend kader. Daarbij gaat het over meer dan tijd en geld, maar ook over de opbouw van een waardevolle competentieportfolio. Om dat te kunnen realiseren is het belangrijk dat het aanbod de vraag naar loopbaanlang leren volgt, binnen en buiten de werkuren.

Wettelijk kader en sociale bescherming

De huidige regelgeving is door de snelle technologische omwenteling in snelheid gepakt en moet dringend geactualiseerd worden. Dat is nodig om de voordelen van het digitale te integreren en te optimaliseren. En er voor te zorgen dat bedrijven wendbaar op de nieuwe ontwikkelingen kunnen inspelen. Een gelijk speelveld voor de diverse actoren vormt daarbij een essentieel aandachtspunt: een duidelijk en eenvoudig wettelijk kader waarbij iedereen volgens dezelfde regels speelt en met gelijke wapens strijdt, een kader dat groei en ondernemerschap faciliteert, maar toch een voldoende basis en bescherming biedt.

Zorgen nieuwe statuten voor digitale nomaden en gig-workers niet voor meer complexiteit en rechtsonzekerheid?

De digitale revolutie impliceert ook uitdagingen voor de sociale bescherming en de houdbaarheid van de sociale zekerheid. Er gaan stemmen op om nieuwe statuten voor digitale nomaden en gig-workers in het leven te roepen. Maar zullen ze niet voor meer complexiteit en rechtsonzekerheid zorgen? Hoe kunnen alle statuten duidelijk afgebakend blijven? Is het niet veel beter om, zonder taboes, te zoeken naar eenvoudige recepten die een haalbaar en wendbaar kader bieden voor de uitdagingen van de digitale wereld? Liever doordachte keuzes dan snelle wetgevende ingrepen, met extra regels voor een al uiterst complexe regelgeving.

Auteurs: WisKeys en VBO. ​ Dit artikel verschijnt ook in VBO Reflect #16.

Dit artikel maakt deel uit van het dossier 'Langer werken: hoe worden we samen 100?'.
Publicatiedatum: 06/06/2018 - 06:18

Arbeidsmarkt & -beleid

10/01/19 - 07:14 No jobs19/12/18 - 18:45 Maar hij spreekt geen Nederlands…19/12/18 - 14:11 Thomas More zoekt partnerbedrijven (voor vaste relatie)13/12/18 - 06:30 Demografiefonds chemie zet duurzame loopbanen vast op agenda12/12/18 - 21:54 Hoe leergierig ben jij?11/12/18 - 16:12 Evenementensector verschaft werk aan meer dan 80.000 mensen28/11/18 - 20:19 Deze landen weten het best talent aan te trekken en behouden28/11/18 - 19:50 Eens freelancer, altijd freelancer22/11/18 - 06:59 “HR-dienstverlening is een antwoord op koorts op arbeidsmarkt”22/11/18 - 06:17 Belgen zoeken job in buitenland… op feestdagen

HRM

17/01/19 - 07:01 CxO for 1 week17/01/19 - 06:55 3 tips om je evaluatiesysteem te upgraden16/01/19 - 17:00 Hoeveel houden we nog van onze bedrijfswagen?09/01/19 - 20:44 De 8 meest gelezen artikels van 201809/01/19 - 18:51 Welke HR-trends kleuren 2019?19/12/18 - 20:02 Lagere functie en lager loon? Nee, bedankt13/12/18 - 06:59 Familiehulp: creatief in talent06/12/18 - 06:43 Hoog tijd voor actie, HR!06/12/18 - 06:42 Horen we nog bij elkaar?29/11/18 - 06:53 6 tips om meer introverten aan te werven

Leiderschap

13/12/18 - 07:00 Duurzaam ondernemen: een fulltime job?05/12/18 - 14:45 Award Inclusieve Onderneming voor ‘vluchtelingenbedrijf’28/11/18 - 14:29 Deskundige jury zkt. CSR Professional of the Year 201821/11/18 - 10:04 “Een titel als CSR Professional of the Year opent deuren”08/11/18 - 07:30 GDPR naleven: geen onmogelijke opdracht08/11/18 - 07:20 Nomineer nu de CSR Professional of the Year 2018!07/11/18 - 16:35 Zelfsturende teams, zijn we er klaar voor?25/10/18 - 07:27 Een kompas, lichtbakens en de sherpa25/09/18 - 07:37 Vergroot je netwerk … in de fitness05/09/18 - 13:55 Hoe word je CEO?

Juridisch

16/01/19 - 15:38 Uitzendarbeid nu ook voor federale overheidsdiensten10/01/19 - 06:25 Met bedrijfsgsm bellen naar astrolijnen, mag dat?20/12/18 - 06:12 Slecht weer kan arbeidsovereenkomst ‘bevriezen’06/12/18 - 07:05 Verboden te werken op feestdagen?05/12/18 - 20:43 Taxshift verhoogt nettoloon met minimum 36 euro22/11/18 - 06:55 Einde arbeidsrelatie geeft geen garantie op werkloosheidsuitkering08/11/18 - 06:34 Kan je de functie van een werknemer zomaar veranderen?18/10/18 - 07:22 Bonus: Hoe kan je voordelig belonen voor collectief lager verzuim?04/10/18 - 07:56 Stap je over naar de concurrent? Opletten!20/09/18 - 06:46 Kosten eigen aan werkgever, hoe zit dat weer?

Blog

20/12/18 - 06:09 De Profit van focus op People20/06/18 - 19:06 Van oorlog om talent naar opportuniteit?13/06/18 - 16:19 6 tips om de thuiswerkplek succesvol te implementeren02/05/18 - 07:20 Stapvoets is de snelste weg naar een betere mobiliteit26/03/18 - 10:23 Ken jij de vier Aziatische carrièreopties?06/03/18 - 06:50 Bescheidenheid siert ook een leider01/03/18 - 06:35 Ik heb het gehad met de files...20/02/18 - 07:03 3D-HR: omlaag, omhoog en opzij24/01/18 - 17:37 Cultuur + Technologie + Data = Employee Engagement17/01/18 - 10:01 Kijk niet enkel met je organisatiebril

Jobhop

16/01/19 - 17:39 Jobhop: Emma Braeye16/01/19 - 17:31 Jobhop: Jolyn Gelens16/01/19 - 17:28 Jobhop: Elke Pringels16/01/19 - 16:48 Jobhop: Erik Debackere09/01/19 - 21:15 Jobhop: Michelle Van Looy09/01/19 - 21:11 Jobhop: The Tipping Point09/01/19 - 21:01 Jobhop: Christophe Vanden Eede09/01/19 - 19:31 Jobhop: Filip Baptist19/12/18 - 19:49 Jobhop: Veerle Hanssens19/12/18 - 19:43 Jobhop: Roeland Broeckaert

Events

08/11/18 - 06:02 CSR Professional of the Year24/10/18 - 23:04 HRM Inspiration Day 2018 - WIN GRATIS INKOM!04/10/18 - 15:21 Iedereen coachee07/06/18 - 16:18 HR-GALA 2018, met voorprogramma MOBILITEIT11/04/18 - 08:44 Werkgeluk 202019/03/18 - 09:53 HR in de zorg: Is leren de geheime superkracht?20/02/18 - 12:29 Meer events?13/02/18 - 12:54 Masterclass Recruitment Analytics06/02/18 - 09:33 Arbeidsre-integratie bij langdurige ziekte22/12/17 - 11:18 De uitdagingen van Arbeidsmarkt 4.0

Dossiers

06/12/18 - 08:32 Dossier Matching & rematching12/10/18 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk07/06/18 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?24/05/18 - 07:22 Recruitment analytics14/03/18 - 16:42 De hartslag van arbeidsmarkt 4.021/02/18 - 16:26 CSR is een trend, geen hype06/11/17 - 16:36 De toekomst in beweging15/06/17 - 09:47 Re-integratie = kansen benutten14/06/17 - 09:00 #LerenuitBoeken