Een nieuwe tijd vraagt een wendbaar HR-beleid

DOSSIER LANGER WERKEN - Veranderende tijden genereren historische kansen. Taboes moeten op tafel komen en vastgeroeste modellen dienen losgeweekt. Het HRPro-congres zette een aantal bakens uit voor duurzaam en langer werken.

Een nieuwe economie wordt vormgegeven door bedrijven én mensen. Beiden moeten op zoek naar modellen en modaliteiten die tegemoet komen aan de talrijke uitdagingen. Op HR-vlak is veel mogelijk en de goede praktijken nemen toe. Maar waarop moeten werkgevers en beleidsmakers op korte en middellange termijn inzetten om van ‘langer werken’ een haalbaar succes te maken?

Flexibele verloning

Het huidige bezoldigingssysteem linkt de loonevolutie aan anciënniteit en indirect ook aan leeftijd, en vormt een rem op de tewerkstelling van oudere werknemers. Volgens Vlerick Business School verdient een werknemer van 55 jaar in dezelfde functie gemiddeld 45% meer dan zijn collega van 30. We zien die trend zelfs in ondernemingen die boven de barema’s vergoeden.

Een revisie van het loonbeleid dringt zich op.

Dat bezoldigingsbeleid is in ons land sterk verankerd. Oudere werknemers die systematisch duurder zijn dan hun jongere collega’s missen daardoor kansen om langer aan de slag te blijven in eenzelfde of een andere functie bij dezelfde of een andere werkgever. De ambitie om nieuwe of misschien beter aangepaste uitdagingen of horizonten op te zoeken, versmalt door de gouden kooi waarin men vaak gevangen zit en de prijs voor de werkgever loopt (te) hoog op. 

Dat betekent natuurlijk niet dat het hele beroepsverleden van tafel moet worden geveegd. Er kunnen verschillende loonniveaus per functie mogelijk blijven. Maar om na een eerste ervaring in een functie te kunnen groeien, zullen andere elementen moeten in rekening gebracht worden, zoals het verwerven en bijwerken van competenties, maar ook de individuele en collectieve prestaties van de werknemers. Het is ook zinvol om het loonpakket meer op de individuele wensen en behoeften van de werknemer af te stemmen. Met andere woorden: meer maatwerk, in beide richtingen.

Levensloopbaanplanning en levenslang leren

De digitalisering heeft een grote impact op onze economie, de tewerkstelling, de arbeidsmarkt, de ondernemingen en hun werknemers. We moeten de opportuniteiten ervan omarmen en optimaliseren. De geschiedenis leert immers dat de technologische (r)evoluties op termijn altijd leiden naar meer economische groei en jobs, waardoor er vandaag meer mensen aan de slag zijn dan ooit tevoren. Het digitale tijdperk vereist nieuwe en andere vaardigheden en competenties, zoals digitale skills, probleemoplossend denken, creativiteit en sociale vaardigheden. Daarop moet volop worden ingezet, in het onderwijs- en arbeidsmarktbeleid.

Lees ookDe werkgelegenheidsgraad bij oudere werknemers, nog een lange weg te gaan

Loopbanen zijn niet meer zoals voorheen. Een ‘job voor het leven’ (van start tot pensioen bij dezelfde werkgever) is nu en in de toekomst nog weinig waarschijnlijk. Loopbaanplanning en het voortdurend bijspijkeren van onze competenties worden dan ook steeds belangijker. Diploma’s en kennis zijn almaar sneller gedateerd. Om inzetbaar te blijven, is loopbaanlang leren in elk stadium van de carrière onvermijdelijk. Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werk(zoek)enden, werkgevers en overheid.

Leren kan op verschillende manieren en plaatsen: formeel en informeel, levenslang en levensbreed, on the job en buiten het werk, in klas of op afstand. Ook daar is digitalisering een troef. Denk maar aan de mogelijkheden van e-learning en de talrijke digitale tools die opleiding faciliteren en toegankelijker maken.

Talent is de enige grondstof en dus investeren slimme bedrijven in een aangepast en proactief vormingspakket voor hun medewerkers. Gepaste vorming helpt mee de arbeidskrapte bestrijden en versterkt de employer branding en dus de aantrekkingskracht van de werkgever. Waarom opleiding ook niet meenemen in de loonvorming? Laat mensen naast mobiliteit of een ruimer pensioen ook kiezen voor vorming in plaats van voor een gewone loonsverhoging. Of bijvoorbeeld door een valorisering van de loonindexering om de investering in vorming en de algemene inzetbaarheid van medewerkers te bevorderen? Een al te passief beschermende arbeidswetgeving zou bovendien vorming kunnen (her)waarderen als een nieuwe vorm van sociale bescherming en als waarborg voor inzetbaarheid door ze te verrekenen op de ontslagregeling. Zo maken we mee de omslag van job- naar werkzekerheid. Een revisie van het loonbeleid dringt zich op.

Een belangrijk deel van het initiatief ligt vanzelfsprekend bij het individu. De baten om te blijven leren zijn duidelijk. Werkzekerheid is er één van. De wendbaarheid van de werknemer maar ook de werkbaarheid van het werk vaart wel bij leren. Zo is leren zich ook weren. Toch ontbreekt die individuele leercultuur in ons land. Een wijze leerrekening met een uitgekiend evenwicht van solidariteit en eigen verantwoordelijkheid kan dienen als ondersteunend kader. Daarbij gaat het over meer dan tijd en geld, maar ook over de opbouw van een waardevolle competentieportfolio. Om dat te kunnen realiseren is het belangrijk dat het aanbod de vraag naar loopbaanlang leren volgt, binnen en buiten de werkuren.

Wettelijk kader en sociale bescherming

De huidige regelgeving is door de snelle technologische omwenteling in snelheid gepakt en moet dringend geactualiseerd worden. Dat is nodig om de voordelen van het digitale te integreren en te optimaliseren. En er voor te zorgen dat bedrijven wendbaar op de nieuwe ontwikkelingen kunnen inspelen. Een gelijk speelveld voor de diverse actoren vormt daarbij een essentieel aandachtspunt: een duidelijk en eenvoudig wettelijk kader waarbij iedereen volgens dezelfde regels speelt en met gelijke wapens strijdt, een kader dat groei en ondernemerschap faciliteert, maar toch een voldoende basis en bescherming biedt.

Zorgen nieuwe statuten voor digitale nomaden en gig-workers niet voor meer complexiteit en rechtsonzekerheid?

De digitale revolutie impliceert ook uitdagingen voor de sociale bescherming en de houdbaarheid van de sociale zekerheid. Er gaan stemmen op om nieuwe statuten voor digitale nomaden en gig-workers in het leven te roepen. Maar zullen ze niet voor meer complexiteit en rechtsonzekerheid zorgen? Hoe kunnen alle statuten duidelijk afgebakend blijven? Is het niet veel beter om, zonder taboes, te zoeken naar eenvoudige recepten die een haalbaar en wendbaar kader bieden voor de uitdagingen van de digitale wereld? Liever doordachte keuzes dan snelle wetgevende ingrepen, met extra regels voor een al uiterst complexe regelgeving.

Auteurs: WisKeys en VBO. ​ Dit artikel verschijnt ook in VBO Reflect #16.

Dit artikel maakt deel uit van het dossier 'Langer werken: hoe worden we samen 100?'.
Publicatiedatum: 06/06/2018 - 06:18

Arbeidsmarkt & -beleid

18/10/18 - 09:12 Pendelen: de hel of tijd om weg te dromen?11/10/18 - 07:10 VDAB zet extra digitale tools en artificiële intelligentie in10/10/18 - 17:46 ACV gaat lekker eten10/10/18 - 11:11 4 op 5 bedienden kregen minder dan 1% opslag04/10/18 - 07:24 Waarom zou je een vluchteling aanwerven?03/10/18 - 17:37 Economische werkloosheid komt nog nauwelijks voor26/09/18 - 23:33 Uitkeringen: moeten ze nu stijgen of sneller dalen?20/09/18 - 07:10 “Talent, dat heb ik niet…”17/09/18 - 17:22 Taal is een competentie, geen voorwaarde13/09/18 - 06:13 Naar nieuwe (flexibele) vormen van werk

HRM

18/10/18 - 06:13 Tips: Hoe ondersteun je cruciale fases van het onboardingproces?17/10/18 - 15:31 1 op 100 werknemers ervaart wekelijks ongewenst seksueel gedrag11/10/18 - 07:12 Hoe digitaal zijn werkzoekenden?04/10/18 - 07:00 Opslag, maar niet in loon27/09/18 - 07:19 Mobiliteitsbudget of -vergoeding, wat is de beste keuze?26/09/18 - 21:03 Onboarding. Wie verwelkomt de nieuwkomer?26/09/18 - 17:29 Mobiliteit: maak jij van pendelen een vloek of een zegen?20/09/18 - 06:37 Is thuiswerken een beloning of straf?12/09/18 - 15:43 Demografiefonds: werkbaar werk voor 45.000 in chemie11/09/18 - 07:12 Kritiek op coworking

Leiderschap

25/09/18 - 07:37 Vergroot je netwerk … in de fitness05/09/18 - 13:55 Hoe word je CEO?23/08/18 - 07:25 Je zal voortaan vegetariër zijn08/08/18 - 06:40 Vrouwen zijn klaar voor de top maar is de top klaar voor vrouwen?13/06/18 - 19:23 Persoonlijkheid leidinggevende mannen en vrouwen verschilt nauwelijks07/06/18 - 06:34 De feiten, niets dan de feiten28/05/18 - 08:45 Het is de schuld van het schuldgevoel23/05/18 - 10:24 Kantoorhond verjaagt stress15/05/18 - 06:19 Dansen met collega’s27/04/18 - 12:47 Tijd geven aan de maatschappij

Juridisch

18/10/18 - 07:22 Bonus: Hoe kan je voordelig belonen voor collectief lager verzuim?04/10/18 - 07:56 Stap je over naar de concurrent? Opletten!20/09/18 - 06:46 Kosten eigen aan werkgever, hoe zit dat weer?06/09/18 - 06:20 Weg met de loonkloof!23/08/18 - 07:23 Te laat op het werk, dus geen loon?09/08/18 - 06:36 Was het vrije keuze of keuze onder dwang?26/07/18 - 06:31 Zorg dat aanneming geen verboden terbeschikkingstelling wordt12/07/18 - 06:14 Wat als je werknemer bedrijfsgeheimen doorvertelt?05/07/18 - 05:54 Flexibel ouderschapsverlof wordt mogelijk28/06/18 - 06:55 Wat als je werknemer in de politiek gaat?

Blog

20/06/18 - 19:06 Van oorlog om talent naar opportuniteit?13/06/18 - 16:19 6 tips om de thuiswerkplek succesvol te implementeren02/05/18 - 07:20 Stapvoets is de snelste weg naar een betere mobiliteit26/03/18 - 10:23 Ken jij de vier Aziatische carrièreopties?06/03/18 - 06:50 Bescheidenheid siert ook een leider01/03/18 - 06:35 Ik heb het gehad met de files...20/02/18 - 07:03 3D-HR: omlaag, omhoog en opzij24/01/18 - 17:37 Cultuur + Technologie + Data = Employee Engagement17/01/18 - 10:01 Kijk niet enkel met je organisatiebril14/12/17 - 07:07 Pleidooi voor een gereduceerd werknemersstatuut

Jobhop

18/10/18 - 06:48 Jobhop: Lodi Planting17/10/18 - 15:54 Jobhop: Karine Vandenberghe17/10/18 - 15:50 jobhop: Dominique Vosse17/10/18 - 15:37 Jobhop: Ilona Becks10/10/18 - 21:19 Jobhop: Wesley Moreels10/10/18 - 21:08 jobhop: Michelle Van Looy10/10/18 - 20:58 Jobhop: Tama Heps10/10/18 - 20:58 Jophop: Karolien Lenaerts03/10/18 - 21:04 jobhop: Els Urbanczyk03/10/18 - 20:47 Jobhop: Bart Cambré

Events

04/10/18 - 15:21 Iedereen coachee07/06/18 - 16:18 HR-GALA 2018, met voorprogramma MOBILITEIT11/04/18 - 08:44 Werkgeluk 202019/03/18 - 09:53 HR in de zorg: Is leren de geheime superkracht?20/02/18 - 12:29 Meer events?13/02/18 - 12:54 Masterclass Recruitment Analytics06/02/18 - 09:33 Arbeidsre-integratie bij langdurige ziekte22/12/17 - 11:18 De uitdagingen van Arbeidsmarkt 4.019/10/17 - 11:35 CSR Professional of the Year - GRATIS TICKETS voor WisKeys-lezers19/09/17 - 14:53 Conferentie #HRPRO100

Dossiers

06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?24/05/18 - 07:22 Recruitment analytics14/03/18 - 16:42 De hartslag van arbeidsmarkt 4.021/02/18 - 16:26 CSR is een trend, geen hype07/12/17 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld06/11/17 - 16:36 De toekomst in beweging12/10/17 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk15/06/17 - 09:47 Re-integratie = kansen benutten14/06/17 - 09:00 #LerenuitBoeken01/06/17 - 06:18 Mini-dossier: duurzame loopbanen